Gopradāna-phalasaṃprāpti: Nāciketa’s Vision of Vaivasvata’s Realms (गोप्रदानफलसम्प्राप्तिः — नाचिकेतोपाख्यानम्)
अन्नौषध्यो महाराज वीरुधश्चव॒ जलोदभवा: । यतः प्राणभृतां प्राणा: सम्भवन्ति विशाम्पते
annauṣadhyo mahārāja vīrudhaś ca jalodbhavāḥ | yataḥ prāṇabhṛtāṃ prāṇāḥ sambhavanti viśāmpate ||
Wika ni Bhishma: “O dakilang hari, ang pagkain at mga halamang-gamot, gayundin ang mga damo at baging, ay nagmumula sa tubig; sapagkat mula sa mga ito sumisibol at napapanatili ang hininga ng buhay ng mga nilalang, O panginoon ng bayan. Tunay, si Soma—panginoon sa hanay ng mga kapangyarihang makalangit—ay nahayag din mula sa tubig. Ang amṛta, sudhā, ang mga handog na bigkas na ‘svāhā’ at ‘svadhā’, at pati pagkain, mga halamang-gamot, damo at baging ay isinilang sa tubig; sa pamamagitan ng mga ito, ang buhay ng lahat ng nilalang ay umuusbong at napalalakas.”
भीष्म उवाच
Water is presented as the fundamental source of nourishment and vitality: from water arise food and medicinal plants, which in turn sustain the prāṇa (life-force) of all beings. The verse also links water to sacred and ritual realities (Soma, amṛta, svāhā, svadhā), implying an ethical duty to honor, protect, and rightly use water as a dharmic resource.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs King Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he emphasizes the cosmic and practical importance of water, describing it as the origin of vegetation, food, medicines, and even sacred substances and ritual formulas—thereby grounding moral instruction in the life-sustaining order of the world.