Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 51
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
न वधार्थ प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके । गोजीविने न दातव्या तथा गौर्भरतर्षभ
bhīṣma uvāca | na vadhārthaṃ pradātavyā na kīn̄āśe na nāstike | gojīvine na dātavyā tathā gaur bharatarṣabha | gorasānāṃ na vikretur apañcayajanasya ca |
Wika ni Bhīṣma: “O toro sa liping ng mga Bharata, hindi kailanman dapat ibigay ang baka sa taong humihingi nito upang patayin. Gayundin, hindi ito dapat ibigay sa mamamatay-hayop, sa di-naniniwala (nāstika), sa nabubuhay sa pagsasamantala sa mga baka, sa nagtitinda ng gatas at mga produktong gatas, o sa nagpapabaya sa limang araw-araw na tungkuling handog (pañca-yajña). Ang pag-aalay ng baka ay isang banal na pananagutan; dapat lamang itong ipagkatiwala sa mga kamay na mag-iingat at magpaparangal dito.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that the merit of go-dāna (gifting a cow) depends on the recipient’s dharmic conduct and intention. A cow should not be given where it will be harmed, commodified, or placed with someone who rejects or neglects foundational duties; the donor must ensure the gift supports protection and righteous living.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, especially the ethics of gifts and conduct. Here he specifies disqualifications for recipients of a cow, framing go-dāna as a sacred responsibility rather than a mere transfer of property.