Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 15
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
नाभूमिपतिना भूमिरधिष्ठेया कथंचन । नचापात्रेण वा ग्राह्मा दत्तदाने न चाचरेत्
Bhīṣma uvāca: na bhūmipatinā bhūmir adhiṣṭheyā kathaṃcana | na cāpātreṇa vā grāhyā dattadāne na cācaret | akṣayaṃ ca bhaved dattaṃ pitṛbhyaḥ tan na saṃśayaḥ | tasmāc chrāddheṣv idaṃ vidvān bhuñjataḥ śrāvayed dvijān ||
Wika ni Bhishma: Ang sinumang hindi siyang tunay na panginoon ng isang lupain ay hindi dapat, sa anumang paraan, umangkin o sumakop dito. Ni ang isang hindi karapat-dapat na tatanggap ay dapat tumanggap ng lupang ipinagkaloob; at kapag ang lupa ay naibigay na bilang handog, hindi na ito dapat ibalik sa sariling paggamit. Ang handog na iniaalay para sa mga ninuno (pitṛ) ay nagiging di-nasisira—walang alinlangan dito. Kaya sa mga ritong śrāddha, dapat ipabigkas ng marunong ang aral na ito sa mga dvija (mga Brahmanang “dalawang ulit isinilang”) habang isinasagawa ang seremonya.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Respect rightful ownership and the sanctity of gifts: do not seize land without legitimate title, do not accept land if one is unqualified, and do not reclaim or use land once it has been donated—especially when given in connection with ancestral rites, whose merit is said to be imperishable.
In Bhishma’s instruction on dharma (Anuśāsana Parva), he lays down rules governing land and gifting, linking proper conduct in donations—particularly those connected with śrāddha—to enduring benefit for the ancestors and to social-legal order.