Shloka 48
अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
श्रान्तावपि हि कृच्छेण रथमेनं समूहतु: । न चैतयोविंकारं वै ददर्श भूगुनन्दन:,'ये इतने थके होनेपर भी कष्ट उठाकर इस रथको खींचे जा रहे हैं। भूगुनन्दन च्यवन अभीतक इनमें कोई विकार नहीं देख सके हैं"
śrāntāv api hi kṛcchreṇa ratham enaṃ samūhatuḥ | na caitayor vikāraṃ vai dadarśa bhṛgunandanaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Bagama’t lupaypay na, ang dalawa ay nagtiis sa matinding hirap at patuloy na humila sa karwaheng ito. Gayunman, si Cyavana, na inapo ng angkan ni Bhṛgu, ay hindi nakakita sa kanila ng anumang bakas ng pagyanig o pagkabalisa—patunay ng matatag na pagtitiis at disiplinadong loob kahit sa gitna ng paghihirap.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True discipline is shown when hardship does not produce visible agitation or moral wavering; endurance and self-control are ethical strengths that support dharma.
Two individuals, though fatigued, keep dragging a chariot with great effort; the sage Cyavana (called Bhṛgunandana) observes them and notices no outward sign of distress or loss of composure.