अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
यदा तौ निर्विकारौ तु लक्षयामास भार्गव: । तत उत्थाय सहसा स्नानशालां विवेश ह
yadā tau nirvikārau tu lakṣayāmāsa bhārgavaḥ | tata utthāya sahasā snānaśālāṃ viveśa ha sa muniḥ punar evātha nṛpateḥ paśyatas tadā | nāsūyāṃ cakratus tau ca dampatī bharatarṣabha ||
Wika ni Bhishma: Nang makita ng pantas na Bhargava na nanatiling ganap na di-nayanig ang mag-asawang maharlika, bigla siyang tumindig at pumasok sa silid-paligo. Pagkaraan, habang nakatingin ang hari, ang pantas ay muling naglaho. Bagaman naihanda na ng hari ang lahat ng kagamitang pangpaligo ayon sa dangal ng palasyo, binalewala iyon ng pantas at ni hindi gumamit ng anuman; gayunman, ang mag-asawa ay hindi tumingin sa kanya nang may paghahanap ng mali, O toro sa angkan ng mga Bharata.
भीष्म उवाच
True dharma is shown by steadiness and freedom from asūyā (envy/spite/fault-finding) even when one’s hospitality or efforts appear to be rejected. The couple’s restraint demonstrates ethical maturity: they do not judge the sage’s conduct, but maintain reverence and composure.
A Bhargava sage observes that the husband and wife remain unperturbed. He abruptly enters the bathing chamber and, despite the king’s prepared royal bathing arrangements, he ignores them and vanishes again in the king’s sight. The couple still does not harbor resentment or criticism toward him.