Shloka 11
Cavana’s Tests of Kuśika and the Queen (अध्याय ५३: च्यवन–कुशिक-परिक्षा)
वे जलचर जीवोंके बड़े प्रिय हो गये थे। जल-जन्तु प्रसन्नचित्त होकर उनका ओठ सूँघा करते थे ।। तत्र तस्यासत: काल: समतीतो5भवन्महान् । ततः कदाचित् समये कसम्मिंश्वचिन्मत्स्यजीविन:
tatra tasyāsataḥ kālaḥ samatīto ’bhavan mahān | tataḥ kadācit samaye kasmiṁś cid matsyajīvinaḥ ||
Wika ni Bhishma: “Naging mahal siya sa mga nilalang sa tubig. Ang mga hayop-tubig, na masaya ang kalooban, ay madalas suminghot sa kanyang mga labi. Habang siya’y nananatili roon, lumipas ang mahabang panahon. Pagkaraan, sa isang pagkakataon, may ilang mangingisdang nagkataong dumating sa lugar na iyon.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the inevitability of time’s passage (kāla) and how circumstances change: even in a peaceful setting, new agents (here, fishermen) arrive, prompting fresh ethical and practical considerations.
After the subject has stayed there for a long period, the story advances as some fishermen arrive at a particular time, setting up the next development in the episode.