च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
युधिछिर उवाच कथमस्य प्रयोक्तव्य: संस्कार: कस्य वा कथम् । देया कन्या कथं चेति तन्मे ब्रूहि पितामह
Yudhiṣṭhira uvāca: katham asya prayoktavyaḥ saṃskāraḥ kasya vā katham | deyā kanyā kathaṃ ceti tan me brūhi pitāmaha ||
Wika ni Yudhiṣṭhira: “Lolo, ipaliwanag mo sa akin: paano dapat isagawa ang mga saṃskāra (mga ritwal ng pagdalisay at paglipat-yugto) para sa batang ito, at ayon sa varṇa (kaayusang panlipunan) ng kanino ito dapat sundin? Paano matitiyak kung saang varṇa siya tunay na kabilang? At sa anong paraan, at mula sa aling pamayanan, dapat ibigay sa kanya ang isang dalaga upang mapangasawa? Ipaliwanag mo ito sa akin.”
युधिछिर उवाच
The verse frames a dharma-question about how ritual status (saṃskāra), social identity (varṇa), and marital eligibility should be determined—implying that ethical and lawful conduct requires clarity about the proper basis for rites and marriage, not mere assumption.
In the Anuśāsana Parva dialogue, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as ‘Pitāmaha’ and asks for guidance on a case involving a child of uncertain classification: how to perform his saṃskāras, how to ascertain his true varṇa, and with whom he may rightly be married.