Shloka 10
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
मागधो वामकइश्नैव द्वौ वैश्यस्योपलक्षितौ । ब्राह्माण्यां क्षत्रियायां च क्षत्रियस्यैक एव तु
bhīṣma uvāca |
māgadho vāmakaiś caiva dvau vaiśyasyopalakṣitau |
brāhmaṇyāṁ kṣatriyāyāṁ ca kṣatriyasyaika eva tu ||
Wika ni Bhishma: “Mula sa isang Vaishya, dalawang uri ng supling ang kinikilala kapag isinilang sa sinapupunan ng babaeng Brahmana at sa sinapupunan ng babaeng Kshatriya—na tinatawag, ayon sa pagkakasunod, na Māgadha at Vāmaka. Ngunit para sa isang Kshatriya, iisa lamang ang kinikilalang ganitong supling: ang anak na isinilang sa babaeng Brahmana, na tinatawag na Sūta. Ang mga ito’y ibinibilang sa ‘apasada’ (pratiloma), mga kapanganakang mula sa baligtad na kaayusan. O hari, ang ganitong pag-uuri ay itinatanghal na matatag sa loob ng talakayang-dharma at hindi dapat ituring na kathang-isip.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a normative dharma classification of certain ‘pratiloma’ (reverse-order) unions and the names assigned to their offspring, treating these categories as authoritative within the traditional social-ethical framework being taught by Bhishma.
In the Anushasana Parva’s instruction section, Bhishma is explaining to the king a set of traditional social categories: which mixed-lineage sons are said to arise from a Vaishya father with Brahmin/Kshatriya mothers (Māgadha, Vāmaka), and from a Kshatriya father with a Brahmin mother (Sūta).