गोमूल्यनिर्णयः — The Determination of Value through the Cow
Nahuṣa–Cyavana Episode
कुले स्रोतसि संच्छन्ने यस्य स्थाद् योनिसंकर: । संश्रयत्येव तच्छीलं नरोडल्पमथवा बहु
kule srotasi saṁchannē yasya sthād yonisaṅkaraḥ | saṁśrayatyeva tacchīlaṁ naro 'lpam athavā bahu ||
Wika ni Bhishma: Kahit matabunan ang linya ng angkan—na sa panlabas ay hindi na malaman kung sino ang kabilang sa aling lahi o kaninong binhi nagmula—ang taong isinilang sa halong o magulong pagsasama (sankara-yoni) ay di maiiwasang magmana ng ugali ng ama, kaunti man o marami. Ang aral: hindi binubura ng nakatagong pinagmulan ang namamanang hilig; kaya dapat maging mapagmatyag sa asal, sa mga pamantayan ng pag-aasawa, at sa pag-iingat ng angkan at pagkatao.
भीष्म उवाच
That concealed lineage does not prevent inherited dispositions from manifesting; therefore dharmic society emphasizes responsible unions and cultivation of character, since tendencies linked to parentage can appear even when origins are not publicly known.
In Bhishma’s instruction on dharma (Anushasana Parva), he explains to the listener that mixed or uncertain birth (yoni-saṅkara) still shows traces of paternal nature, using this to underscore the importance of safeguarding lineage and ethical conduct.