Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
समीक्ष्य च बहून् दोषान् संवासाद् विद्धि पाणयो: । यथा निष्ठाकरं शुल्क न जात्वासीत् तथा शूणु
samīkṣya ca bahūn doṣān saṃvāsād viddhi pāṇayoḥ | yathā niṣṭhākaraṃ śulkaṃ na jātva āsīt tathā śṛṇu ||
Wika ni Bhīṣma: “Pag-isipan mong mabuti ang maraming kapinsalaang lumilitaw kapag ang pag-aasawa ay itinuturing na simpleng pagsasama na napagtitibay lamang sa bayad. Alamin mong ang ‘kabayaran’ ay hindi, sa sarili nito, nakapagpapasya nang ganap sa kasal. Noong unang panahon, hindi kailanman tinanggap ang ganitong gawi bilang nakapirming pamantayan—makinig ka habang ipinapaliwanag ko.”
भीष्य उवाच
Bhīṣma warns that treating marriage as a transaction—where payment is assumed to finalize the union—creates serious moral and social defects. A legitimate marriage is grounded in dharma and proper rites/consent, not merely in money or cohabitation.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing on dharma. Here he addresses the issue of ‘buying and selling’ a maiden (kanyā-kraya-vikraya), urging careful reflection on its faults and stating that a paid ‘fee’ has never been a valid basis for conclusively establishing marriage.