Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 214
Strī-satkāra (On honoring women) — Mahābhārata 13.46
ब्रह्म! यौवनमदसे उन्मत्त रहनेवाली उस स्त्रीकी (उसके शरीरमें प्रवेश किये बिना) रक्षा करना तुम्हारे वशकी बात नहीं थी। अतः तुमने अपनी ओरसे कोई पाप नहीं किया; इसलिये मैं तुमपर प्रसन्न हूँ ।।
Brahman! yauvanamadase unmattarahanavālī tasya striyāḥ (tasya śarīre praviśya vinā) rakṣaṇaṃ tava vaśakī bāto na āsīt. ataḥ tvayā svataḥ kaścid api pāpaḥ na kṛtaḥ; tasmāt tvayi ahaṃ prasannaḥ. manodoṣavihīnānāṃ na doṣaḥ syāt tathā tava. anyathā liṅgyate kāntā snehenānyathā duhitā. niṣkaṣāyo viśuddhas tvaṃ rucyāveśān na dūṣitaḥ. yadi tv ahaṃ tvāṃ durvṛttam adrākṣaṃ dvijasattama, śapeyaṃ tvām ahaṃ krodhān na me ’trāsti vicāraṇā.
Wika ni Vipula: “O Brahmana, hindi mo kayang pangalagaan ang babaeng iyon—na nalalasing sa pagmamataas ng kabataan—nang hindi pumapasok sa kanyang katawan. Kaya wala kang kasalanang ginawa mula sa iyong panig; dahil dito, ako’y nalulugod sa iyo. Sa mga taong ang isip ay walang dungis, walang sisi ang dumikit—ganyan din sa iyo. Ang minamahal na asawa ay niyayakap sa isang uri ng pag-ibig; ang anak na babae naman ay niyayakap sa iba—sa lambing ng magulang. Wala kang pagnanasa sa puso; ikaw ay lubos na dalisay; kaya kahit pumasok ka sa katawan ni Ruci, hindi ka nadungisan. Ngunit kung nakita kitang gumagawa ng kasamaan, O pinakamainam sa mga Brahmana, isinumpa na sana kita sa galit—walang pag-aatubili sa akin.”
विपुल उवाच
Educational Q&A
Moral blame depends primarily on inner intention and mental purity: when the mind is free from lust or corrupt motive, an act done under compulsion of duty (here, protection) does not generate sin. The verse also distinguishes appropriate forms of affection—conjugal vs parental—to clarify ethical boundaries.
Vipula addresses a Brahmin who had to enter another person’s body (Ruci’s) in order to protect a woman overcome by youthful passion. Vipula declares him innocent because his mind was passionless and his purpose protective, while adding that he would have cursed him immediately had he observed genuine misconduct.