Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
निर्मुक्तस्य रजोरूपान्नापराधो भवेन्मम | यथा हि शून्यां पथिक: सभामध्यावसेत् पथि
nirmuktasya rajorūpān nāparādho bhaven mama | yathā hi śūnyāṃ pathikaḥ sabhāmadhyāvased pathi |
Wika ni Bhishma: “Yamang ako’y napalaya na sa mga anyo ng rajas (pagnanasa at pagkaligalig), walang kasalanang maipapataw sa akin. Kung paanong ang manlalakbay sa daan ay maaaring magpahinga sa isang bakanteng tuluyan nang walang pagkapit, gayon din—na may pagbabantay—papasok ako at maninirahan sa katawan ng asawa ng guro, sa paraang magiging maaari ang aking pag-iral doon.”
भीष्म उवाच
Freedom from rajas (passionate agitation) is presented as a safeguard against ethical fault: when action is undertaken without desire, possessiveness, or self-serving impulse, it is less likely to generate culpability. The verse uses an analogy of a traveler resting briefly in an empty place to illustrate non-attachment and temporary, duty-bound presence.
Bhishma explains his intention to enter and reside in another’s body—specifically the guru’s wife—while claiming inner detachment and vigilance. He frames this extraordinary act as ethically non-culpable due to his freedom from rajas, likening it to a traveler taking temporary shelter without ownership or attachment.