Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)

इनसे भिन्न प्रकारके तथा भिन्न बर्ताववाले जो लोग हैं, वे सब सत्कारके पात्र नहीं हैं; अतः एकाग्रचित्त होकर प्रतिदिन सुपात्र पुरुषोंकी परीक्षा करनी चाहिये ।।

bhīṣma uvāca | akrodhaḥ satyavacanam ahiṃsā dama ārjavam | adroho 'nabhimānaś ca hrīs titikṣā damaḥ śamaḥ | bhārata! ete guṇāḥ yatra svabhāvataḥ dṛśyante, dharmaviruddhaṃ ca karma na dṛśyate, te eva dānasya uttamapātrāḥ satkārārhāś ca |

Sinabi ni Bhīṣma: “O Bharata, yaong naiiba ang uri at asal ay hindi lahat karapat-dapat parangalan; kaya, sa isip na nakatuon, dapat suriin araw-araw kung sino ang tunay na su-pātra. Kawalan ng galit, pagsasalita ng katotohanan, di-karahasan, pagpipigil sa sarili, pagiging tuwid, kawalan ng masamang hangarin, kababaang-loob, pagkamahiyain, pagtitiis, disiplina, at kapanatagan ng loob—kapag ang mga katangiang ito’y likás na nakikita sa isang tao at walang nakikitang gawaing laban sa dharma—sila lamang ang pinakamainam na tatanggap ng kaloob at karapat-dapat igalang.”

अक्रोधःabsence of anger
अक्रोधः:
Karta
TypeNoun
Rootअक्रोध
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यवचनम्truthful speech
सत्यवचनम्:
Karta
TypeNoun
Rootसत्यवचन
FormNeuter, Nominative, Singular
अहिंसाnon-violence
अहिंसा:
Karta
TypeNoun
Rootअहिंसा
FormFeminine, Nominative, Singular
दमःself-control (sense-restraint)
दमः:
Karta
TypeNoun
Rootदम
FormMasculine, Nominative, Singular
आर्जवम्straightforwardness
आर्जवम्:
Karta
TypeNoun
Rootआर्जव
FormNeuter, Nominative, Singular
अद्रोहःnon-malice; absence of hostility
अद्रोहः:
Karta
TypeNoun
Rootअद्रोह
FormMasculine, Nominative, Singular
अनभिमानःabsence of pride
अनभिमानः:
Karta
TypeNoun
Rootअनभिमान
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
ह्रीःmodesty; shame (sense of propriety)
ह्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootह्री
FormFeminine, Nominative, Singular
तितिक्षाforbearance
तितिक्षा:
Karta
TypeNoun
Rootतितिक्षा
FormFeminine, Nominative, Singular
दमःself-control
दमः:
Karta
TypeNoun
Rootदम
FormMasculine, Nominative, Singular
शमःtranquility; mind-restraint
शमः:
Karta
TypeNoun
Rootशम
FormMasculine, Nominative, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
Bharata (address to Yudhishthira)

Educational Q&A

Charity and honor should be directed only to truly worthy recipients. Bhishma lists ethical virtues—non-anger, truthfulness, non-violence, self-restraint, straightforwardness, non-malice, humility, modesty, forbearance, discipline, and mental calm—and says that those in whom these appear naturally, with no conduct opposed to dharma, are the best recipients of gifts and respect.

In the Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma, including the ethics of giving. Here he advises careful daily discernment in selecting recipients, emphasizing that social difference or outward appearance is not enough—moral character and dharmic conduct determine who deserves support and honor.