Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
उटजात् तु ततस्तस्मान्निश्लक्राम स वै द्विज: । वपुषा द्यां च भूमिं च व्याप्य वायुरिवोद्यत:
uṭajāt tu tataḥ tasmān niṣkrāma sa vai dvijaḥ | vapuṣā dyāṃ ca bhūmiṃ ca vyāpya vāyur ivodyataḥ ||
Wika ni Bhishma: Pagkaraan, lumabas ang brahman mula sa kubong-ermita. Pinalawak niya ang anyo, at wari’y nilulukuban ang lupa at langit, nakahanda na parang hanging kumikilos—larawan ng kapangyarihan ng pag-aayuno at pagdidisiplina sa sarili, tanda ng panloob na pagkamay-ari at ng pambihirang saklaw ng dharmang sinanay.
भीष्म उवाच
The verse highlights the idea that disciplined dharma and tapas can confer extraordinary presence and capability; the wind-like pervasion symbolizes inner mastery expressed outwardly as spiritual potency.
A brahmin leaves his hermitage hut and, by expanding his form, appears to fill earth and sky—an evocative description indicating a supernatural or yogic manifestation.