Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 176
अपसवब्यमकुर्वन्त धृतराष्ट्रमुखाश्रिताम् तदनन्तर पाण्डवोंने विधिपूर्वक महात्मा भीष्मका पितृमेध कर्म सम्पन्न किया। अग्निमें बहुत-सी आहुतियाँ दी गयीं। साम-गान करनेवाले ब्राह्मण साममन्त्रोंका गान करने लगे तथा धृतराष्ट्र आदिने चन्दनकी लकड़ी
vaiśampāyana uvāca | apasavyam akurvanta dhṛtarāṣṭra-mukhāśritām | tadanantaraṃ pāṇḍavaiḥ vidhipūrvakaṃ mahātmā bhīṣmasya pitṛmedha-karma sampannaṃ kṛtam | agnau bahvyo 'hutiḥ pradattāḥ | sāma-gāna-kartāro brāhmaṇāḥ sāma-mantrān agāyan | tathā dhṛtarāṣṭrādayaś candana-kāṣṭhaiḥ kālī-candanaiḥ sugandhi-dravyaiś ca bhīṣmasya śarīram ācchādya tasya citāyām agniṃ prajvālayām āsuḥ | tataḥ dhṛtarāṣṭrādayaḥ sarve kauravāḥ etāṃ jvalantīṃ citāṃ pradakṣiṇam akurvan |
Wika ni Vaiśampāyana: Ang mga nasa ilalim ng pamumuno ni Dhṛtarāṣṭra ay nagsagawa ng mga ritwal ayon sa itinakdang paraan, sa pag-ikot na pakaliwa (salungat sa ikot ng orasan). Pagkaraan nito, ang mga Pāṇḍava, alinsunod sa wastong tuntunin, ay tinapos ang mga obsequies o ritwal sa libing (pitṛmedha) para sa dakilang si Bhīṣma. Maraming handog ang ibinuhos sa apoy. Ang mga Brāhmaṇa na bihasa sa pag-awit ng Sāma ay nagsimulang umawit ng mga mantra ng Sāma. Pagkatapos, tinakpan nina Dhṛtarāṣṭra at ng iba pa ang katawan ni Bhīṣma ng sandalwood, maitim na sandalwood, at mga mababangong sangkap, at sinindihan ang apoy sa kanyang puneraryong tumpok. Pagkaraan, si Dhṛtarāṣṭra at ang lahat ng Kaurava ay umikot sa nagliliyab na tumpok—pinararangalan ang yumao sa taimtim at mahigpit na pagsunod sa batas ng ritwal.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid enmity and the aftermath of war, dharma requires honoring the departed through prescribed rites. The passage emphasizes disciplined ritual conduct, reverence for a venerable elder (Bhīṣma), and the ethical restoration of order through duty-bound remembrance.
After Bhīṣma’s passing, the Pāṇḍavas complete his funerary obsequies (pitṛmedha) with fire-offerings while Sāma-vedic hymns are sung. Dhṛtarāṣṭra and the Kauravas adorn Bhīṣma’s body with sandalwood and fragrances, ignite the pyre, and then circumambulate the burning pyre as a final act of honor.