Shloka 18
अतः: पर प्रवक्ष्यामि लोकानां कर्मसाक्षिण:
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi lokānāṃ karmasākṣiṇaḥ
Wika ni Bhishma: “Kaya ngayo’y ilalarawan ko ang mga tumatayong saksi sa mga gawa ng mga daigdig. Bagaman di nakikita, patuloy nilang minamasdan ang mabuti at masamang kilos ng lahat ng nilalang, at nalalaman nila ang katotohanan ng yajña (handog na sakripisyo), dāna (pagkakaloob), at sukṛta (mabuting gawa). Ang kanilang mga pangalan ay si Mṛtyu (Kamatayan), si Kāla (Panahon), ang mga Viśvedevas, at ang mga Pitṛ na may anyo (mga ninuno). Bukod sa kanila, ang mga muning mapag-asceta at ang mga ganap na maharṣi (siddha) na nakatuon sa pag-aayuno ng diwa at sa mokṣa (kalayaan) ay tumitingin din sa buong sanlibutan nang may mapagkalingang titig. Silang lahat ay nagkakaloob ng mabuting bunga sa mga taong bumibigkas at nagpupuri sa kanilang mga pangalan.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Actions are not morally private: unseen cosmic principles and divine/ancestral beings (and also realized sages) continually witness beings’ good and bad deeds. Remembering and honoring these witnesses—especially through name-recitation—supports ethical living and yields auspicious results.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he introduces a set of ‘witnesses of karma’—Mṛtyu, Kāla, the Viśvedevas, and the Pitṛs—and adds that ascetics and perfected seers also watch the world with goodwill, granting benefits to those who praise them.