Shloka 83
कामदेव: कामपाल: कामी कान्तः कृतागम: । अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोडनन्तो धनंजय:
kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ | anirdeśyavapur viṣṇur vīro 'nanto dhanañjayaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Siya’y tinatawag na Kāmadeva, ang dakilang panginoong namamahala sa lahat ng pagnanais na hinahangad ng mga sumusunod sa apat na layunin ng buhay; Kāmapāla, tagapagtupad at tagapangalaga ng mga hiling ng mga debotong inuudyok ng pagnanasa; Kāmī, yaong nananabik sa Kanyang mga minamahal; Kānta, may anyong lubhang kaakit-akit; Kṛtāgama, tagapaglikha at tagapagtatag ng mga Veda at śāstra; Anirdeśya-vapuḥ, na ang banal na katawan ay di-masaysay; Viṣṇu, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat; Vīra, ang makapangyarihang may kababalaghang lakas; Ananta, walang hanggan sa anyo, kapangyarihan, karangalan, at mga katangian; at Dhanañjaya, ang nagwawagi ng yaman—na nagpakita bilang Arjuna sa pananakop ng apat na panig.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a cluster of divine epithets to show that the Supreme (identified with Viṣṇu) is simultaneously the source of human aspirations (including desire), the fulfiller of devotees’ aims, the transcendent reality beyond description, and the limitless Lord—thus integrating worldly aims (puruṣārthas) within a dharmic, God-centered framework.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and devotion; here he continues a litany of names/glories of the Lord, explaining how various titles (Kāmadeva, Ananta, Dhanañjaya, etc.) apply to the same divine being and what each signifies.