Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 62
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
श्रीमहेश्वर उवाच ब्राह्मणा लोकसारेण सृष्टा धात्रा गुणार्थिना । लोकांस्तारयितुं कृत्स्नान् मर्त्येषु क्षितिदेवता:
śrīmaheśvara uvāca | brāhmaṇā lokasāreṇa sṛṣṭā dhātrā guṇārthinā | lokāṁstārayituṁ kṛtsnān martyeṣu kṣitidevatāḥ ||
Wika ni Śrī Maheśvara: “O Devī, ang Lumikha (Dhātṛ), na nagnanais na maglaro at mamunga ang mga guṇa, ay lumikha ng mga Brāhmaṇa sa daigdig ng mga mortal mula sa pinakadiwa ng sansinukob, upang ang lahat ng mga daigdig ay maitawid tungo sa kapakanan at kalayaan. Sa mga tao sila’y tinatawag na ‘mga diyos ng lupa’; kaya’t una kong ilalarawan ang kanilang dharma, mga ritwal, at ang mga bungang nagmumula rito, sapagkat ang dharmang matatagpuan sa mga Brāhmaṇa ang itinuturing na pinakadakilang dharma.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse asserts that Brāhmaṇas are created from the ‘essence of the world’ to guide and uplift society; hence their dharma—grounded in learning, restraint, and ritual responsibility—is presented as paradigmatic and ‘highest’ in the text’s ethical hierarchy.
Śiva (Śrī Maheśvara) addresses Devī and begins a discourse on Brāhmaṇa-dharma, explaining their cosmic origin by the Creator and announcing that he will first describe their duties and the results of their prescribed actions.