Shloka 3
अत्रेः तपोबलप्रकाशः तथा च्यवनस्य सोमाधिकारः
Atri’s Illumination by Tapas; Cyavana and Soma-Entitlement
Devanagari script
भीष्य उवाच हन्त वक्ष्यामि ते राजन् ब्राह्मणानां महात्मनाम् | प्रतिग्रहेषु भोज्ये च मुच्यते येन पाप्मन:
Translation
Sinabi ni Bhīṣma: “O Hari, sasabihin ko sa iyo ang ukol sa mga brāhmaṇa na dakila ang loob—ang pagsisisi at pagtubos (prāyaścitta) na siyang nagpapalaya sa kasalanang dulot ng pagtanggap ng handog (pratigraha) at ng pagkain. Makinig ka.”
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
हन्तindeed/come now
हन्त:
TypeIndeclinable
Rootहन्त
वक्ष्यामिI will tell
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future, First, Singular, Parasmaipada
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्राह्मणानाम्of Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
महात्मनाम्of great-souled (ones)
महात्मनाम्:
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रतिग्रहेषुin/with respect to accepting gifts
प्रतिग्रहेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रतिग्रह
FormMasculine, Locative, Plural
भोज्येin eating/food (to be eaten)
भोज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभोज्य
FormNeuter, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
पाप्मनःfrom sin/evil
पाप्मनः:
Apadana
TypeNoun
Rootपाप्मन्
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
भीष्य उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes