Shloka 19
Nārāyaṇa-tejas: Kṛṣṇa’s Vrata, the Fire-Manifestation, and the Sages’ Inquiry (अनुशासन पर्व, अध्याय १२६)
(दानेन तपसा चैव विष्णोरभ्यर्चनेन च । ब्राह्मण: स महाभाग तरेत् संसारसागरात् ।।
bhīṣma uvāca |
dānena tapasā caiva viṣṇor abhyarcaneṇa ca |
brāhmaṇaḥ sa mahābhāga taretsaṃsārasāgarāt ||
svakarmaśuddhasattvānāṃ tapobhir nirmalātmanām |
vidyayā gatamohānāṃ tāraṇāya hariḥ smṛtaḥ ||
tadarcana-paro nityaṃ tadbhaktas taṃ namaskuru |
tadbhaktā na vinaśyanti harīṣṭākṣara-parāyaṇāḥ ||
praṇavopāsanaparāḥ paramārthaparās tv iha |
etaiḥ pāvaya cātmānaṃ sarvapāpam apohya ca ||
svasti prāpruhi maitreya gṛhān sādhū vrajāmy aham |
etan manasi kartavyaṃ śreya evaṃ bhaviṣyati ||
Wika ni Bhīṣma: “O napakapalad! Ang isang brāhmaṇa ay nakakatawid sa dagat ng pag-iral (saṃsāra) sa pamamagitan ng pagkakawanggawa, ng pag-aayuno at pagtitiis (tapas), at ng pagsamba kay Viṣṇu. Yaong mga nagpadalisay ng kalooban sa tapat na pagtupad sa sariling itinakdang tungkulin, yaong luminaw ang isip sa pamamagitan ng tapas, at yaong napawi ang pagkalito sa bisa ng tunay na kaalaman—para sa kanilang pagliligtas ay inaalala si Hari; sapagkat sa pag-alaala sa Kanya, tiyak silang naihahatid sa kabila. Kaya’t lagi kang maging masigasig sa Kanyang pagsamba, manatiling Kanyang bhakta, at walang humpay na magbigay-galang sa Kanya. Ang mga debotong nakatuon sa walong-pantig na mantra ni Hari ay hindi napapahamak. Sa mundong ito, yaong mga nakalaan sa pagsamba sa Pranava (Om) at masikhay sa pinakamataas na kabutihan—sa pakikibahagi sa gayong mga paraan at disiplina—linisin mo ang iyong sarili, itakwil ang lahat ng kasalanan. Maitreya, nawa’y makamtan mo ang kagalingan; ngayo’y maingat akong babalik sa aking ermitanyo. Itanim mo ito sa iyong isipan; sa gayon darating ang iyong kapakanan.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that liberation is attained through a triad of disciplines—charity, austerity, and devoted worship of Vishnu—supported by purity gained from one’s rightful duties and clarified by knowledge; remembrance and mantra-centered devotion to Hari are presented as unfailing means of deliverance.
Bhishma addresses Maitreya with concluding counsel: he urges steady Vishnu-devotion (including the eight-syllabled mantra and contemplation of Oṃ), advises self-purification by removing sin, and then takes leave, saying he will return to his hermitage and that Maitreya should keep the instruction in mind for his welfare.