Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
इदमन्तरमित्येव शक्रो नृपममोहयत् । एकाशथ्चैन च राजर्षि भ्रान्त इन्द्रेण मोहित:
idam antaram ity eva śakro nṛpam amohayat | ekāśvaś cainaṃ ca rājarṣi bhrānta indreṇa mohitaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Sa pag-aakalang, ‘Ito na ang pagitan—ito na ang pagkakataong makapaghiganti,’ ibinagsak ni Śakra (Indra) ang hari sa pagkalito. Dahil sa panggagaway ni Indra, ang haring-muni—na iisang kabayo na lamang ang kasama—ay nagpagala-gala nang litong-lito, nawalan ng pakiramdam sa mga direksiyon, at gumala rito’t roon, pinahihirapan ng gutom at uhaw at pinanghihinaan dahil sa pagod.”
भीष्म उवाच
The verse highlights how moha (delusion) can be imposed or intensified by powerful forces, leading even a rājarṣi to lose discernment and direction. Ethically, it warns that acting from a revenge-minded ‘opportunity’ (antaram) can precipitate confusion and suffering rather than righteous resolution.
Indra (Śakra), seeking a moment to retaliate, deludes the king. Under this enchantment the king becomes disoriented and wanders about with only one horse, suffering hunger, thirst, and exhaustion.