Shloka 39
Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda
Tapas-bala and karmic ascent across yoni
खरीदनेवाला धनके द्वारा, खानेवाला उपभोगके द्वारा और घातक वध एवं बन्धनके द्वारा पशुओंकी हिंसा करता है। इस प्रकार यह तीन तरहसे प्राणियोंका वध होता है ।।
akḥādann anumodaṁś ca bhāva-doṣeṇa mānavaḥ | yo 'numodati hanyantaṁ so 'pi doṣeṇa lipyate ||
Wika ni Bhīṣma: “Ang bumibili ay nananakit sa mga hayop sa pamamagitan ng salapi; ang kumakain ay nananakit sa pamamagitan ng pag-ubos at pag-enjoy; ang pumapatay ay nananakit sa pamamagitan ng pagpatay at pagbibigkis. Kaya ang pagpaslang sa mga nilalang ay nagaganap sa tatlong paraan. At kahit hindi siya mismo kumakain ng laman, ngunit kung sinasang-ayunan niya ang kumakain, nadudungisan siya ng kasalanan ng pagkain ng laman dahil sa kapintasan ng loob. Gayundin, ang sinumang sumasang-ayon sa pumapatay ay nadadapuan din ng sala ng karahasan.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Moral culpability is not limited to the person who performs violence or eats meat; approving, consenting to, or encouraging such acts also creates ethical taint (doṣa), because intention and endorsement (anumodana) bind one to the act’s karma.
In Anushasana Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma. Here he emphasizes the ethics of non-violence and the breadth of responsibility: even indirect participation—through approval—implicates a person in the wrongdoing.