Adhyaya 114

Verse 1

अकाल दशाधिकशततमो< ध्याय: रूप-सौन्दर्य और लोकप्रियताकी प्राप्तिके लिये मार्गशीर्षमासमें चन्द्र-व्रत करनेका प्रतिपादन वैशम्पायन उवाच शरतल्पगतं भीष्मं॑ वृद्ध कुरूपितामहम्‌ | उपगम्य महाप्राज्ञ: पर्यमृच्छद्‌ युधिष्ठिर:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Si Yudhiṣṭhira, ang lubhang marunong, ay lumapit kay Bhishma—ang matandang ninuno ng mga Kuru na nakahimlay sa higaan ng mga palaso—at magalang na nagtanong.

Verse 2

वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! महाज्ञानी युधिष्ठिरने बाणशय्यापर सोये हुए कुरुकुलके वृद्ध पितामह भीष्मजीके निकट जाकर इस प्रकार प्रश्न किया ।। युधिछिर उवाच अड़नां रूपसौभाग्य॑ प्रियं चैव कथं भवेत्‌ | धर्मार्थकामसंयुक्त: सुखभागी कथं भवेत्‌,युधिष्ठिर बोले--पितामह! मनुष्यके अंगोंको सुन्दर रूपका सौभाग्य कैसे प्राप्त होता है? मनुष्यमें लोकप्रियता कैसे आती है? धर्म, अर्थ और कामसे युक्त पुरुष किस प्रकार सुखका भागी हो सकता है?

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Janamejaya! Ang lubhang marunong na si Yudhiṣṭhira ay lumapit kay Bhishma, ang matandang ninuno ng mga Kuru na nakahimlay sa higaan ng mga palaso, at nagtanong nang ganito.” Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Lolo! Paano nakakamit ng tao ang kagandahan at mapalad na anyo sa mga bahagi ng katawan? Paano siya nagiging minamahal at kinagigiliwan ng mga tao? At paano ang lalaking may dharma, artha, at kāma ay tunay na nagiging karapat-dapat na makabahagi sa kaligayahan?”

Verse 3

भीष्म उवाच मार्गशीर्षस्य मासस्य चन्द्रे मूलेन संयुते । पादौ मूलेन राजेन्द्र जड्धायामथ रोहिणीम्‌,भीष्मजीने कहा--राजेन्द्र! मार्गशीर्षमासके शुक्लपक्षकी प्रतिपदाको मूल नक्षत्रसे चन्द्रमाका योग होनेपर चन्द्रसम्बन्धी व्रत आरम्भ करे। चन्द्रमाके स्वरूपका इस प्रकार चिन्तन करना चाहिये। देवता-सहित मूलनक्षत्रके द्वारा उनके दोनों चरणोंकी भावना करे और पिण्डलियोंमें रोहिणीको स्थापित करे

Sinabi ni Bhishma: “O hari, kapag sa buwan ng Mārgaśīrṣa ang Buwan ay nakaugnay sa bahay-buwan na Mūla, nararapat simulan ang panatang pang-Buwan. Sa pagninilay sa anyo ng Buwan, isipin na ang dalawang paa niya ay kaugnay ng Mūla (kasama ang mga diyos), at saka ilagay ang Rohiṇī sa mga binti sa ibaba ng tuhod (calves).”

Verse 4

अश्रिन्यां सक्थिनी चैव ऊरू चाषाढ्योस्तथा । गुहां तु फाल्गुनी विद्यात्‌ कृत्तिका कटिकास्तथा,जाँघोंमें अश्विनी नक्षत्र, ऊरुओंमें पूर्वाषाढ़ा और उत्तराषाढ़ा नक्षत्र, गुह्य भागमें पूर्वाफाल्गुनी और उत्तरा-फाल्गुनी नक्षत्र तथा कटिभागमें कृत्तिकाकी स्थिति समझे

Sinabi ni Bhīṣma: “Unawain na ang Aśvinī ay nasa mga hita; ang dalawang Āṣāḍhā (Pūrvāṣāḍhā at Uttarāṣāḍhā) ay nasa dalawang hita/itaas na bahagi ng mga binti; ang dalawang Phālgunī (Pūrvaphālgunī at Uttaraphālgunī) ay nasa lihim na bahagi; at ang Kṛttikā ay nasa balakang.”

Verse 5

नाभिं भाद्रपदे विद्याद्‌ रेवत्यामक्षिमण्डलम्‌ | पृष्ठमेव धनिष्ठासु अनुराधोत्तरास्तथा,नाभिमें पूर्वाभाद्रघदा और उत्तराभाद्रपदाको जाने, नेत्रमण्डलमें रेवती, पृष्ठभागमें धनिष्ठा, अनुराधा तथा उत्तराको स्थापित समझे

Sinabi ni Bhīṣma: “Alamin na ang pusod ay nasa (Pūrva/Uttara-)Bhādrapadā; ang bilog ng mga mata ay nasa Revatī; at ang likod ay nasa Dhaniṣṭhā. Gayundin, unawain na ang Anurādhā at ang ‘Uttarā’ ay inilalagay ayon sa nararapat (ayon sa konteksto).”

Verse 6

बाहुभ्यां तु विशाखासु हस्तौ हस्तेन निर्दिशेत्‌ । पुनर्वस्वड्गुली राजन्नाश्लेषासु नखास्तथा,राजन! दोनों भुजाओंमें विशाखाका, हाथोंमें हस्तका, अंगुलियोंमें पुनर्वसुका तथा नखोंमें आश्लेषाकी स्थापना करे

Sinabi ni Bhishma: “O hari, italaga ang Viśākhā sa dalawang bisig; ang Hasta sa mga kamay; ang Punarvasu sa mga daliri; at ang Āśleṣā sa mga kuko.”

Verse 7

ग्रीवां ज्येष्ठा च राजेन्द्र श्रवणेन तु कर्णयो: । मुखं पुष्येण दानेन दन्तोष्ठी स्वातिरुच्यते

Sinabi ni Bhīṣma: “O pinakamainam sa mga hari, ang leeg ay sinasabing nasa ilalim ng Jyeṣṭhā, at ang dalawang tainga ay nasa ilalim ng Śravaṇa. Ang mukha ay sinasabing nauukol sa Puṣya sa pamamagitan ng gawa ng pagbibigay (dāna), at ang mga ngipin at labi ay sinasabing nasa ilalim ng Svātī.”

Verse 8

राजेन्द्र! ज्येष्ठा नक्षत्रसे ग्रीवाकी, श्रवणसे दोनों कानोंकी, पुष्य नक्षत्रकी स्थापनासे मुखकी तथा स्वाती नक्षत्रसे दाँतों और ओठोंकी भावना बतायी जाती है ।। हासं शतभिषां चैव मघां चैवाथ नासिकाम्‌ | नेत्रे मृसशिरो विद्याल्ललाटे मित्रमेव तु,शतभिषाको हास, मघाको नासिका, मृगशिराको नेत्र और मित्र (अनुराधा) को ललाट समझे

Wika ni Bhishma: “O hari! Sa asterismong Jyeṣṭhā ay dapat isipin ang leeg; sa Śravaṇa, ang dalawang tainga; sa paglalagay ng Puṣya, ang mukha; at sa Svātī, ang mga ngipin at mga labi. Alamin: ang Śatabhiṣaj ang ngiti, ang Maghā ang ilong, ang Mṛgaśiras ang mga mata, at ang Mitra (Anurādhā) ang noo.”

Verse 9

भरण्यां तु शिरो विद्यात्‌ केशाना्द्रां नराधिप । समाप्ते तु घृतं दद्याद्‌ ब्राह्मणे वेदपारगे,नरेश्वरर भरणीको सिर और आर्द्रोको चन्द्रमाके केश समझे। (इस प्रकार विभिन्न अंगोंमें नक्षत्रोंकी स्थापना करके तत्सम्बन्धी मन्त्रोंद्वारा उन-उन अंगोंकी पूजा एवं जप) होम आदि प्रतिदिन करे। पौर्णमासीको व्रत समाप्त होनेपर वेदोंके पारंगत विद्दधान्‌ ब्राह्मणको घृत दान करे

Wika ni Bhishma: “O hari, alamin na ang Bharaṇī ang ‘ulo’, at ang Ārdrā ang ‘buhok’ (ng kosmikong anyo). Pagkatapos italaga ang mga nakṣatra sa mga sangkap ng katawan at sambahin ang mga ito sa kani-kanilang mantra—na araw-araw ay gumagawa ng japa at homa—kapag natapos ang panata sa gabi ng kabilugan ng buwan, magbigay ng ghee bilang kawanggawa sa isang Brāhmaṇa na ganap na bihasa sa mga Veda.”

Verse 10

सुभगो दर्शनीयश्व ज्ञानभाग्यथ जायते । जायते परिपूर्णाड़्: पौर्णमास्येव चन्द्रमा:,ऐसा करनेसे मनुष्य पूर्णिमाके चन्द्रमाकी भाँति परिपूर्णांग सौभाग्यशाली, दर्शनीय तथा ज्ञानका भागी होता है

Wika ni Bhishma: “Sa paggawa nito, ang tao’y isinisilang na may mabuting palad, kaaya-ayang pagmasdan, at may nararapat na bahagi sa kaalaman; at nagiging ganap ang lahat ng kanyang sangkap—gaya ng buwan sa gabi ng kabilugan.”

Verse 110

इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि दशाधिकशततमो<ध्याय: ।। ११० || इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें एक सौ दसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Anuśāsana Parva—lalo na sa bahaging tumatalakay sa dharma ng pagbibigay (dāna-dharma)—nagtatapos ang ika-isang daan at ikasampung kabanata.