Shloka 139
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
अभ्रावकाशशीलक्ष् तस्य भानोरिव त्विष: । जो मनुष्य सदा मुनि
abhrāvakāśaśīlakṣa tasya bhānor iva tviṣaḥ | yo manuṣyaḥ sadā muniḥ jitendriyaḥ krodhako jitanevālaḥ śiśravaḥ udaravegaṃ sadā kābūmeṃ rakhanevālaḥ niyamapūrvakaṃ trīṇy agniṣu āhutiṃ dānevālaḥ sandhyopāsanāyāṃ tatparaḥ | tathā yaḥ pavitraḥ san pūrvokta-nānāvidha-niyamānāṃ pālanapūrvakaṃ bhojanaṃ karoti sa ākāśa-samānaṃ nirmalaḥ bhavati tasya kāntiḥ sūrya-prabhā-samānaṃ prakāśate || divaṃ gatvā śarīreṇa svena rājan yathāmaraḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Ang ningning ng taong iyon ay magiging tulad ng kislap ng araw, at ang kanyang likas ay malinaw at bukás gaya ng langit. Ang sinumang namumuhay na parang pantas—may pagpipigil sa sarili, nagwagi sa galit, pumipigil sa udyok ng pagnanasa at sa pagnanasa ng tiyan, naghahandog ng mga alay sa tatlong banal na apoy ayon sa tuntunin, at masigasig sa araw-araw na sandhyā—yaon, matapos malinis, ay kumakain lamang habang sinusunod ang maraming disiplina na naipahayag na: siya’y nagiging walang dungis gaya ng langit, at ang kanyang liwanag ay sumisiklab gaya ng sikat ng araw. O Hari, pagkarating niya sa langit kasama ang sarili niyang katawan, siya’y nagiging tulad ng isang diyos.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that disciplined living—mastery of senses and anger, restraint in sexuality and appetite, faithful performance of Vedic fire-offerings, and regular sandhyā worship—purifies a person like the sky and makes their inner and outer radiance shine like the sun, leading to exalted post-mortem attainment (heavenly, god-like state).
In Anushasana Parva, Bhishma continues instructing King Yudhishthira on dharma. Here he praises the regulated, ritually grounded life of a self-controlled practitioner, describing its visible signs (purity and radiance) and its promised result (reaching heaven, becoming like an immortal).