Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 1196
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
पानीयस्य क्रिया नक्तं न कार्या भूतिमिच्छता । अपना कल्याण चाहनेवाले पुरुषको रातमें श्राद्धकर्म नहीं करना चाहिये। भोजन करके केशोंका संस्कार (क्षौरकर्म) भी नहीं करना चाहिये तथा रातमें जलसे स्नान करना भी उचित नहीं है
pānīyasya kriyā naktaṃ na kāryā bhūtim icchatā |
Wika ni Bhīṣma: “Ang naghahangad ng kapakanan at kasaganaan ay hindi dapat magsagawa ng mga ritwal na may kaugnayan sa pag-inom ng tubig sa gabi.” Sa diwa ng ācāra (wastong asal), may mga gawaing paglilinis at ritwal—lalo na ang śrāddha, ang pag-aayos o pag-ahit ng buhok matapos kumain, at ang pagligo sa tubig sa gabi—na dapat iwasan ng taong nagnanais ng mapalad na kagalingan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches ācāra: a person seeking auspicious welfare (bhūti) should avoid certain prescribed rites at night—here, specifically the ‘pānīya-kriyā’ (a ritual/procedural act connected with drinking-water), implying that timing and propriety are integral to dharma.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and proper conduct. This verse is part of that didactic sequence, giving a rule about what should not be done at night for one aiming at auspicious well-being.