Shloka 36
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
लोकनाथ! सुरेश्वर! इनके अतिरिक्त रोहिणी (कपिला) जातिकी बहुत-सी दुधारू गौएँ तथा बहुसंख्यक साँड़ भी मैं प्रतिदिन ब्राह्मणोंको दान करता था; परंतु उन सब दानोंके फलसे भी मैं इस लोकमें नहीं आया हूँ ।।
Bhagīratha uvāca: Lokanātha! Sureśvara! etebhyaḥ pṛthak rohiṇī-kapilā-jātīyā bahvyo dhenavaḥ bahavaś ca vṛṣabhāḥ mayā pratidinaṃ brāhmaṇebhyo dīyante sma; tathāpi teṣāṃ sarveṣāṃ dānānāṃ phalena aham asmin loke nāgataḥ. Triṃśad-agnīn ahaṃ brahmajña yajaṃś ca yat pratidinaṃ; aṣṭakṛtvaḥ sarvamedhaiḥ, saptakṛtvaś ca naramedhaiḥ, aṣṭāviṃśati-śataṃ viśvajit-yajñaiḥ ca iṣṭavān; tathāpi deveśvara! teṣāṃ yajñānāṃ phalena api aham iha nāgataḥ.
Sinabi ni Bhagīratha: “O Panginoon ng daigdig, O Panginoon ng mga diyos! Bukod pa sa mga iyon, araw-araw akong nagkakaloob sa mga brāhmaṇa ng maraming inahing-bakang nagbibigay-gatas na lahing Rohiṇī (Kapilā) at di-mabilang na mga toro; ngunit sa bunga ng lahat ng gayong kaloob, hindi ko pa rin natamo ang kalagayang ito rito. Araw-araw din akong nagsagawa ng pagtatambak ng banal na dambana ng apoy (agni-cayana) at ng mga handog na ritwal—tatlumpung ulit na sunod-sunod, tig-isa bawat araw. Inihandog ko ang Sarvamedha nang walong ulit, ang Naramedha nang pitong ulit, at ang Viśvajit nang isang daan at dalawampu’t walo; ngunit, O Panginoon ng mga diyos, kahit sa bunga ng mga paghahandog na iyon ay hindi ako naparito sa ganitong kalagayan.”
भगीरथ उवाच
Educational Q&A
Bhagīratha emphasizes that sheer accumulation of ritual acts—lavish gifts and repeated sacrifices—does not automatically guarantee the desired spiritual or existential attainment; some deeper factor (such as intention, purity, truthfulness, or a specific unresolved cause) must determine the outcome.
Bhagīratha addresses a supreme divine figure, recounting the vast scale of his charities and Vedic sacrifices (agnicayana, sarvamedha, naramedha, viśvajit) and expressing that, despite these, he has not attained the expected result—setting up a search for the true reason behind his present condition.