Shloka 15
Ādi-parva Adhyāya 97: Satyavatī’s appeal and Bhīṣma’s reaffirmation of satya
तुमलोगोंका दिव्य रूप नष्ट कैसे हो गया? देवता सकुशल तो हैं न? तब वसुदेवताओंने गंगासे कहा--“महानदी! महात्मा वसिष्ठने थोड़े-से अपराधपर क्रोधमें आकर हमें शाप दे दिया है। पहलेकी बात है एक दिन जब वसिष्ठजी पेड़ोंकी आड़में संध्योपासना कर रहे थे, हम सब मोहवश उनका उल्लंघन करके चले गये (और उनकी धेनुका अपहरण कर लिया)। इससे कुपित होकर उन्होंने हमें शाप दिया कि “तुमलोग मनुष्ययोनिमें जन्म लो” || १२-- १४ || न निवर्तयितुं शक््यं यदुक्तं ब्रह्मवादिना । त्वमस्मान् मानुषी भूत्वा सृज पुत्रान-वसून् भुवि,“उन ब्रह्मवादी महर्षिने जो बात कह दी है, वह टाली नहीं जा सकती; अतः हमारी प्रार्थना है कि तुम पृथ्वीपर मानवपत्नी होकर हम वसुओंको अपने पुत्ररूपसे उत्पन्न करो
na nivartayituṃ śakyaṃ yad uktaṃ brahmavādinā | tvam asmān mānuṣī bhūtvā sṛja putrān vasūn bhuvi ||
“Ang sinabi ng rishí na nagsasalita ng Brahman ay hindi na maibabalik. Kaya kami’y namamanhik: maging isang babaeng tao sa lupa, at iluwal mo kaming mga Vasu bilang iyong mga anak na lalaki.” Sa balangkas ng salaysay, tinatanggap ng mga Vasu ang bigat ng salita ng isang pantas: ang maling gawa ay may bunga, at maging ang mga diyos ay kailangang sumunod sa nagbubuklod na kapangyarihan ng salitang totoo ng rishí. Ang pakiusap kay Gaṅgā ay paghahanap ng makatarungan at mahabaging paraan upang danasin ang sumpa habang pinananatili ang kaayusan ng sansinukob at kapakanan ng mga diyos.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A rishi’s truth-spoken utterance (especially a curse arising from dharmic authority) is treated as irrevocable; even gods must accept consequences. The passage highlights moral accountability and the idea that cosmic order is maintained when beings submit to lawful outcomes rather than seeking to evade them.
The Vasus explain that Vasiṣṭha cursed them to be born as humans due to an offense. Since the curse cannot be averted, they request Gaṅgā to become a human woman and give birth to them on earth as her sons, providing a proper channel for the curse to take effect.