Shloka 59
आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च
Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration
अथ पाणए्डुमुगययां चरन् मैथुनगतमृषिमपश्यन्मृग्यां वर्तमानम्ू । तथैवाद्भुतमनासादितकामरसमतृप्तं च बाणेनाजघान,एक दिन राजा पाण्डुने शिकार खेलते समय एक मृगरूपधारी ऋषिको मृगीरूपधारिणी अपनी पत्नीके साथ मैथुन करते देखा। वह अद्भुत मृग अभी काम-रसका आस्वादन नहीं कर सका था। उसे अतृप्त अवस्थामें ही राजाने बाणसे मार दिया
atha pāṇḍumṛgayāṃ caran maithunagatam ṛṣim apaśyan mṛgyāṃ vartamānam | tathaivādbhuta-manā asāditakāma-rasam atṛptaṃ ca bāṇenājaghāna |
Wika ni Vaiśampāyana: Habang naglilibot si Haring Pāṇḍu sa pangangaso, nakita niya ang isang ṛṣi na nag-anyong usa, na nakikipagtalik sa kanyang asawang nag-anyong inahing-usa. Sa isang iglap ng pagkagulat at pabigla-biglang kapusukan, pinana siya ng hari—at napatay habang hindi pa nasisiyahan, bago pa man niya malasap nang ganap ang ligaya ng pagnanasa. Itinatanghal ng pangyayaring ito ang isang mabigat na pagkukulang sa asal: ang dahas ng pangangaso, kapag sinabayan ng kawalang-ingat at kabiguang makilala ang banal, ay tuwirang paglabag sa dharma at siyang nagpasimula ng mga kahihinatnang susunod.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how heedless violence—especially when one fails to recognize what is sacred or protected—becomes adharma and inevitably produces consequences. It also cautions that desire, shock, and impulsiveness can cloud discernment (viveka), turning a socially accepted act (hunting) into a grave moral fault.
King Pāṇḍu, while hunting, sees a stag and doe in intercourse; the stag is actually a ṛṣi in animal form with his wife. Startled and acting rashly, Pāṇḍu shoots the stag with an arrow, killing him while he is still unsated—an act that leads into the ensuing curse narrative.