Shloka 11
पूरोस्तु भार्या कौसलया नाम । तस्यामस्य जज्ञे जनमेजयो नाम; यस्त्रीनश्वमेधानाजहार, विश्वजिता चेष्टवा वनं विवेश,पूरुकी पत्नीका नाम कौसल्या था (उसीको पौष्टी भी कहते हैं)। उसके गर्भसे पूरुके जनमेजय नामक पुत्र हुआ (इसीका दूसरा नाम प्रवीर है); जिसने तीन अश्वमेध यज्ञोंका अनुष्ठान किया था और विश्वजित् यज्ञ करके वानप्रस्थ आश्रम ग्रहण किया था
pūrostu bhāryā kausalayā nāma | tasyām asya jajñe janamejayo nāma; yas trīn aśvamedhān ājahāra, viśvajitaṃ ceṣṭvā vanaṃ viveśa |
Sinabi ni Vaiśampāyana: Si Pūru ay may asawang nagngangalang Kausalyā. Sa kanya ay nagkaanak siya ng isang lalaking tinawag na Janamejaya. Ang Janamejaya na iyon ay nagsagawa ng tatlong handog na Aśvamedha; at matapos ding ganapin ang handog na Viśvajit, siya’y umurong sa gubat at tinanggap ang buhay ng disiplinadong pagtalikod. Ipinakikita ng talatang ito ang huwarang hari: ang kapangyarihan ay pinagtitibay sa pamamagitan ng sakripisyo at saka kusang isinusuko sa pagpipigil na espirituwal.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents a dharmic model of rulership: a king establishes legitimacy through sanctioned rites (Aśvamedha, Viśvajit) and then practices self-restraint by withdrawing to the forest. It frames power as a duty to be exercised responsibly and ultimately relinquished, not clung to.
Vaiśampāyana continues the genealogical account: Puru’s wife Kausalyā bears Janamejaya, who becomes a notable king by performing three Aśvamedhas and a Viśvajit sacrifice, after which he enters forest life (a vānaprastha-like withdrawal).