Shloka 61
अध्याय ९५: चित्राङ्गदस्य गन्धर्वेण सह संग्रामः तथा विचित्रवीर्यस्य राज्याभिषेकः
Chitrāṅgada’s duel with the Gandharva and Vicitravīrya’s consecration
इनमें धृतराष्ट्र राजा हुए। उनके पुत्र कुण्डिक, हस्ती, वितर्क, क्राथ, कुण्डिन, हवि:श्रवा, इन्द्राभ, भुमन््यु और अपराजित थे। भारत! इनके सिवा प्रतीप, धर्मनेत्र और सुनेत्र--ये तीन पुत्र और थे। धुृतराष्ट्रके पुत्रोंमें ये ही तीन इस भूतलपर अधिक विख्यात थे। इनमें भी प्रतीपकी प्रसिद्धि अधिक थी। भूमण्डलमें उनकी समानता करनेवाला कोई नहीं था ।। ५८ --5० || प्रतीपस्य त्रय: पुत्रा जज्ञिरे भरतर्षभ । देवापि: शान्तनुश्चैव बाह्नलीकश्चन महारथ:,भरतश्रेष्ठ! प्रतीपके तीन पुत्र हुए--देवापि, शान्तनु और महारथी बाह्नलीक। इनमेंसे देवापि धर्माचरणद्वारा कल्याण-प्राप्तिकी इच्छासे वनको चले गये, इसलिये शान्तनु एवं महारथी बाह्लीकने इस पृथ्वीका राज्य प्राप्त किया
pratīpasya trayaḥ putrā jajñire bharatarṣabha | devāpiḥ śāntanuś caiva bāhlīkaś ca mahārathaḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: O bantog na toro sa angkan ng Bharata, si Pratīpa ay nagkaroon ng tatlong anak—sina Devāpi, Śāntanu, at si Bāhlīka, ang dakilang mandirigmang sakay ng karwaheng pandigma. Sa kanila, si Devāpi, na nagnanais ng kagalingang dulot ng pagsunod sa dharma, ay nagtungo sa gubat; kaya sina Śāntanu at ang makapangyarihang Bāhlīka ang nagmay-ari at namahala sa kaharian sa ibabaw ng daigdig na ito.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts two legitimate life-orientations within dharma: renunciation for spiritual welfare (Devāpi’s forest-going) and righteous governance for social order (Śāntanu and Bāhlīka assuming kingship). It implies that dharma can be fulfilled either through ascetic withdrawal or through responsible rule, depending on one’s role and choice.
Vaiśampāyana continues the dynastic account by naming Pratīpa’s three sons. Devāpi withdraws to the forest for dharmic practice, and as a result the royal succession and rule of the earth pass to Śāntanu and the warrior Bāhlīka.