Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

अध्याय ९५: चित्राङ्गदस्य गन्धर्वेण सह संग्रामः तथा विचित्रवीर्यस्य राज्याभिषेकः

Chitrāṅgada’s duel with the Gandharva and Vicitravīrya’s consecration

उच्चै:श्रवा भड़कारो जितारिश्वाष्टम: स्मृत: । एतेषामन्ववाये तु ख्यातास्ते कर्मजैर्गुणै: । जनमेजयादय: सप्त तथैवान्ये महारथा:,अश्ववानका दूसरा नाम अविक्षित्‌ था। उसके आठ पुत्र हुए, जिनके नाम इस प्रकार हैं --परिक्षित्‌, पराक्रमी शबलाश्व, आदिराज, विराज, महाबली शाल्मलि, उच्चै:श्रवा, भंगकार तथा आठवाँ जितारि। इनके वंशमें जनमेजय आदि अन्य सात महारथी भी हुए, जो अपने कर्मजनित गुणोंसे प्रसिद्ध हैं

vaiśampāyana uvāca |

ucchaiḥśravā bhaḍkāro jitāriś cāṣṭamaḥ smṛtaḥ |

eteṣām anvavāye tu khyātās te karma-jair guṇaiḥ |

janamejayādayaḥ sapta tathaivānye mahārathāḥ ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Kabilang sa kanila sina Uccaiḥśravā, Bhaḍkāra, at si Jitāri—na inaalala bilang ikawalo. Sa angkang nagmula sa mga anak na ito, may mga lalaking sumikat dahil sa mga birtud na isinilang ng kanilang mga gawa; kabilang dito si Janamejaya at pito pang iba, at gayundin ang iba pang dakilang mandirigmang karwahe.”

उच्चैःश्रवाUccaiḥśravas (a proper name)
उच्चैःश्रवा:
Karta
TypeNoun
Rootउच्चैःश्रवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
भङ्कारःBhaṅkāra (proper name)
भङ्कारः:
Karta
TypeNoun
Rootभङ्कार
FormMasculine, Nominative, Singular
जितारिःJitāri (proper name; 'conqueror of foes')
जितारिः:
Karta
TypeNoun
Rootजितारि
FormMasculine, Nominative, Singular
अष्टमःthe eighth
अष्टमः:
Karta
TypeAdjective
Rootअष्टम
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मृतःis remembered/called
स्मृतः:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
एतेषाम्of these
एतेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
अन्ववायेin the lineage/descendant line
अन्ववाये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्ववाय
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ख्याताःwere renowned
ख्याताः:
Karta
TypeVerb
Rootख्या
FormMasculine, Nominative, Plural, kta (past passive participle)
तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
कर्मजैःborn of deeds; arising from actions
कर्मजैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकर्मज
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
गुणैःby virtues/qualities
गुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
जनमेजयादयःJanamejaya and others
जनमेजयादयः:
Karta
TypeNoun
Rootजनमेजय-आदि
FormMasculine, Nominative, Plural
सप्तseven
सप्त:
Karta
TypeAdjective
Rootसप्त
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अन्येother
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
U
Ucchaiḥśravā
B
Bhaḍkāra
J
Jitāri
J
Janamejaya

Educational Q&A

The verse emphasizes that true renown in a royal lineage is grounded in karma—deeds that generate enduring qualities (karma-jaiḥ guṇaiḥ). Nobility is presented not merely as inherited status but as validated by conduct and merit.

Vaiśampāyana continues a genealogical account, listing descendants (including Ucchaiḥśravā, Bhaḍkāra, and Jitāri) and noting that in their line arose celebrated warriors such as Janamejaya and others, famed for deed-born virtues.