Shloka 37
अध्याय ९५: चित्राङ्गदस्य गन्धर्वेण सह संग्रामः तथा विचित्रवीर्यस्य राज्याभिषेकः
Chitrāṅgada’s duel with the Gandharva and Vicitravīrya’s consecration
अभ्यघ्नन् भारतांश्रैव सपत्नानां बलानि च | चालयन् वसुधां चेमां बलेन चतुरद्धिणा,शत्रुओंकी सेनाएँ भरतवंशी योद्धाओंका नाश करने लगीं। पांचालनरेशने इस पृथ्वीको कम्पित करते हुए चतुरंगिणी सेनाके साथ संवरणपर आक्रमण किया और उनकी सारी भूमि वेगपूर्वक जीतकर दस अक्षौहिणी सेनाओंद्वारा संवरणको भी युद्धमें परास्त कर दिया
abhyaghnan bhāratāṃś caiva sapatnānāṃ balāni ca | cālayan vasudhāṃ cemāṃ balena catur-aṅgiṇā ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Tinamaan ng mga puwersang kaaway ang mga mandirigmang Bhārata at winasak ang kanilang mga hukbo. Taglay ang apat-na-sangay na hukbo, na animo’y nagpapayanig sa lupa, sumalakay ang hari ng Pañcāla laban kay Saṃvaraṇa; mabilis niyang nilusob at sinakop ang mga lupain nito, at sa tulong ng sampung akṣauhiṇī ay tinalo si Saṃvaraṇa sa labanan.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral danger when royal power is driven by rivalry and conquest: military might can eclipse restraint, bringing widespread destruction and shaking the social and natural order that a king is meant to protect.
Vaiśampāyana describes a battle in which enemy forces strike down Bhārata warriors. The king of Pañcāla attacks Saṃvaraṇa with a fourfold army, conquers his lands swiftly, and defeats him in war with a massive force described as ten akṣauhiṇīs.