Shloka 29
अध्याय ९५: चित्राङ्गदस्य गन्धर्वेण सह संग्रामः तथा विचित्रवीर्यस्य राज्याभिषेकः
Chitrāṅgada’s duel with the Gandharva and Vicitravīrya’s consecration
राजा सुहोत्रने राजसूय तथा अश्वमेध आदि अनेक यज्ञोंद्वारा यजन किया और समुद्रपर्यन्त सम्पूर्ण पृथ्वीका, जो हाथी-घोड़ोंसे परिपूर्ण तथा अनेक प्रकारके रत्नोंसे सम्पन्न थी, उपभोग किया। जब राजा सुहोत्र धर्मपूर्वक प्रजाका शासन कर रहे थे, उस समय सारी पृथ्वी हाथी, घोड़ों, रथ और मनुष्योंसे खचाखच भरी थी। उन पशु आदिके भारी भारसे पीड़ित होकर राजा सुहोत्रके शासनकालकी पृथ्वी मानो नीचे धँसी जाती थी ॥। २६-- २८ ।। चैत्ययूपाड्किता चासीद् भूमि: शतसहख्रशः । प्रवृद्धजनसस्या च सर्वदैव व्यरोचत,उनके राज्यकी भूमि लाखों चैत्यों (देव-मन्दिरों) और यज्ञयूपोंसे चिह्नित दिखायी देती थी। सब लोग हृष्ट-पुष्ट होते थे। खेतीकी उपज अधिक हुआ करती थी। इस प्रकार उस राज्यकी पृथ्वी सदा ही अपने वैभवसे सुशोभित होती थी
caitayayūpāṅkitā cāsīd bhūmiḥ śatasahasraśaḥ | pravṛddhajanasasyā ca sarvadaiva vyarocata ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa kaharian ni Haring Suhotra, ang lupain ay wari’y minarkahan sa lahat ng dako ng daan-daang libong caitya (mga banal na dambana) at yūpa (mga haliging panghandog sa yajña). Malalakas at umuunlad ang mga tao, sagana ang ani; kaya’t ang lupa ng kahariang iyon ay laging nagniningning sa kasaganaan—na wari’y lantad na bunga ng matuwid na pamamahala at ng mga handog na naisagawa nang wasto.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage links public prosperity to dharmic kingship and ritual responsibility: a ruler who upholds dharma and supports sacred rites is portrayed as generating social well-being—healthy people, abundant harvests, and a land visibly sanctified by religious institutions.
Vaiśampāyana describes the condition of Suhotra’s kingdom: the landscape is filled with shrines and sacrificial posts, the population is thriving, agriculture is productive, and the realm appears continually splendid—serving as a narrative marker of Suhotra’s successful and righteous reign.