Shloka 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ५६ श्लोक मिलाकर कुल ३२३ “लोक हैं) नफमशा (0) अमन न एकाशीतितमो< ध्याय: सखियोंसहित देवयानी और शर्मिष्ठाका वन-विहार, राजा ययातिका आगमन, देवयानीकी उनके साथ बातचीत तथा विवाह वैशम्पायन उवाच अथ दीर्घस्य कालस्य देवयानी नृपोत्तम । वन॑ तदेव निर्याता क्रीडार्थ वरवर्णिनी,वैशम्पायनजी कहते हैं--नृपश्रेष्ठ! तदनन्तर दीर्घकालके पश्चात्‌ उत्तम वर्णवाली देवयानी फिर उसी वनमें विहारके लिये गयी

Vaiśampāyana uvāca: atha dīrghasya kālasya devayānī nṛpottama | vanaṃ tadeva niryātā krīḍārthaṃ varavarṇinī ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: O pinakamainam sa mga hari, makalipas ang mahabang panahon, si Devayānī—na maningning ang kutis—ay muling lumabas patungo sa yaong gubat ding iyon upang maglibang. Itinatakda ng taludtod ang payapang tagpo, na wari’y nagpapahiwatig na ang paglilibang at karaniwang paglalakad ay maaaring maging pintuang dinaraanan ng tadhana at ng bunga ng asal sa salaysay ng hari at ng angkan.

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
दीर्घस्यof long
दीर्घस्य:
TypeAdjective
Rootदीर्घ
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
कालस्यof time
कालस्य:
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Genitive, Singular
देवयानीDevayani
देवयानी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवयानी
FormFeminine, Nominative, Singular
नृपोत्तमO best of kings
नृपोत्तम:
TypeNoun
Rootनृपोत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
वनम्forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
निर्याताwent out/started forth
निर्याता:
TypeVerb
Rootनिर्-या
Formक्त (past passive participle, used actively), Feminine, Nominative, Singular
क्रीडार्थम्for play/sport
क्रीडार्थम्:
TypeNoun
Rootक्रीडा-अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
वरवर्णिनीof excellent complexion/beautiful
वरवर्णिनी:
TypeAdjective
Rootवरवर्णिनी
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Devayānī
F
forest (vana)
N
nṛpottama (address to the king, i.e., Janamejaya)

Educational Q&A

Even seemingly ordinary actions—like going for recreation—can become the starting point of major ethical and karmic developments; the epic often frames destiny and dharma as entering through everyday moments.

The narrator states that after a long interval Devayānī goes again to the same forest for amusement, setting the scene for the subsequent encounter and events of the Yayāti–Devayānī narrative.