ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
समन्युरुत्थाय महानुभाव- स्तदोशना विप्रहितं चिकीर्ष: । सुरापानं प्रति संजातमन्यु: काव्य: स्वयं वाक्यमिदं जगाद,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! विद्वान् शुक्राचार्य मदिरापानसे ठगे गये थे और उस अत्यन्त भयानक परिस्थितिको पहुँच गये थे, जिसमें तनिक भी चेत नहीं रह जाता। मदिरासे मोहित होनेके कारण ही वे उस समय अपने मनके अनुकूल चलनेवाले प्रिय शिष्य ब्राह्मगकुमार कचको भी पी गये थे। यह सब देख और सोचकर वे महानुभाव कविपुत्र शुक्र कुपित हो उठे। मदिरापानके प्रति उनके मनमें क्रोध और घृणाका भाव जाग उठा और उन्होंने ब्राह्मणोंका हित करनेकी इच्छासे स्वयं इस प्रकार घोषणा की--
samanvyur utthāya mahānubhāvas tadośanā viprahitaṁ cikīrṣaḥ | surāpānaṁ prati sañjātamanyuḥ kāvyaḥ svayaṁ vākyam idaṁ jagāda |
Sinabi ni Vaiśampāyana: Noon, ang maringal na anak ni Kavi (si Śukra) ay tumindig na may poot at nagpasiyang salungatin ang pinsalang idinulot ng inuming iyon. Nag-alab ang kanyang galit laban sa pag-inom ng alak; at sa hangaring itaguyod ang kapakanan ng mga brāhmaṇa, siya mismo ang naghayag ng mga salitang ito.
वैशम्पायन उवाच