Shloka 14
ययाति–देवयानी संवादः
Yayāti–Devayānī Dialogue and Śukra’s Consent
Devanagari script
रक्षते दानवांस्तत्र न स रक्षत्यदानवान् | तमाराधयितुं शक्तो भवान् पूर्ववया: कविम्,“वहाँ रहकर वे दानवोंकी रक्षा करते हैं। जो दानव नहीं हैं, उनकी रक्षा नहीं करते। आपकी अभी नयी अवस्था है, अतः आप शुक्राचार्युकी आराधना (करके उन्हें प्रसन्न) करनेमें समर्थ हैं"
Translation
Doon, pinangangalagaan niya ang mga Dānava; hindi niya pinangangalagaan ang mga hindi Dānava. Ngunit ikaw, na bata pa, ay may kakayahang maglingkod at magpasiya sa Kavi na iyon—na nakatatanda sa gulang.
Word by Word
रक्षतेprotects
रक्षते:
Karta
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormLat, Atmanepada, 3, Singular
दानवान्the Danavas (demons)
दानवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदानव
FormMasculine, Accusative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
रक्षतिprotects
रक्षति:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormLat, Parasmaipada, 3, Singular
अदानवान्non-Danavas (those who are not Danavas)
अदानवान्:
Karma
TypeNoun
Rootअ-दानव
FormMasculine, Accusative, Plural
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
आराधयितुम्to propitiate / to worship
आराधयितुम्:
TypeVerb
Rootआ-राध्
FormTumun (infinitive), Active (sense)
शक्तःable
शक्तः:
TypeAdjective
Rootशक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
पूर्ववयाःof earlier age / young (in age)
पूर्ववयाः:
TypeAdjective
Rootपूर्ववयस्
FormMasculine, Nominative, Singular
कविम्the sage/poet (here: Śukra)
कविम्:
Karma
TypeNoun
Rootकवि
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes