Shloka 29
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
(धर्म एव हि साधूनां सर्वेषां हितकारणम् | नित्यं मिथ्याविहीनानां न च दुःखावहो भवेत् ।।) मन्यते पापकं कृत्वा न कश्रिद् वेत्ति मामिति । विदन्ति चैनं देवाश्न यश्चैवान्तरपूरुष:,“जो सदा असत्यसे दूर रहनेवाले हैं, उन समस्त साधु पुरुषोंकी दृष्टिमें केवल धर्म ही हितकारक है। धर्म कभी दुःखदायक नहीं होता। मनुष्य पाप करके यह समझता है कि मुझे कोई नहीं जानता, किंतु उसका यह समझना भारी भूल है; क्योंकि सब देवता और अन्तर्यामी परमात्मा भी मनुष्यके उस पाप-पुण्यको देखते और जानते हैं
dharma eva hi sādhūnāṃ sarveṣāṃ hitakāraṇam | nityaṃ mithyāvihīnānāṃ na ca duḥkhāvaho bhavet || manyate pāpakaṃ kṛtvā na kaścid vetti mām iti | vidanti cainaṃ devāś ca yaś caivāntar-puruṣaḥ ||
Sinabi ni Duṣyanta: “Para sa lahat ng mabubuting taong laging malayo sa kasinungalingan, ang dharma lamang ang tunay na sanhi ng kapakanan; hindi ito kailanman nagiging pinagmumulan ng pagdurusa. Ang tao’y gumagawa ng kasalanan na iniisip, ‘Walang nakaaalam sa akin,’ ngunit malaking pagkakamali iyon—sapagkat ang mga diyos at ang ‘Nasa Loob’ (ang Panginoong nananahan) ay nakakakita at nakaaalam ng mga gawa ng taong iyon.”
दुष्यन्त उवाच
Educational Q&A
Dharma—especially a life grounded in truth—is inherently welfare-producing and not a source of real harm; wrongdoing cannot be hidden, because divine powers and the inner witness (conscience/indwelling Lord) know one’s actions.
Duṣyanta delivers a moral admonition: he asserts the primacy of dharma for the virtuous and warns against the self-deception that sin can be committed unseen, emphasizing that higher powers and the inner witness observe all deeds.