Shloka 103

अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति

Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence

Devanagari script

अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम्‌ । अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते,एक हजार अश्वमेध यज्ञ एक ओर तथा सत्यभाषणका पुण्य दूसरी ओर यदि तराजूपर रखा जाय, तो हजार अश्वमेध यज्ञोंकी अपेक्षा सत्यका पलड़ा ही भारी होता है

Transliteration

aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtam | aśvamedhasahasrāddhi satyam eva viśiṣyate ||

Translation

Sabi ni Duṣyanta: “Kung ilalagay sa isang panig ng timbangan ang sanlibong Aśvamedha at sa kabila ang katotohanan, ang katotohanan ang mananaig—hihigit sa bigat ng sanlibong Aśvamedha.”

Word by Word

• अश्वमेधसहस्रम्: a thousand Aśvamedha sacrifices
• अश्वमेधसहस्रम्: Karta
• Type: Noun
• Root: अश्वमेधसहस्र
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सत्यम्: truth (truthfulness)
• सत्यम्: Karta
• Type: Noun
• Root: सत्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• तुलया: by a balance/scale
• तुलया: Karana
• Type: Noun
• Root: तुला
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• धृतम्: placed/held (weighed)
• Type: Verb
• Root: धृ
• Form: Past passive participle (क्त), Neuter, Nominative, Singular

• अश्वमेधसहस्रात्: than a thousand Aśvamedhas / from a thousand Aśvamedhas
• अश्वमेधसहस्रात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: अश्वमेधसहस्र
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• हि: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• सत्यम्: truth (truthfulness)
• सत्यम्: Karta
• Type: Noun
• Root: सत्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• एव: alone/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• विशिष्यते: is superior/excels
• Type: Verb
• Root: वि + शिष्
• Form: Lat (Present), Atmanepada, Third, Singular, Active (Atmanepada)

Speaker

दुष्यन्त उवाच

Characters & Entities

• Duṣyanta
• Aśvamedha (Horse Sacrifice)
• tulā (balance/scale)
• satya (truth)