कच-देवयानी संवादः
Kaca–Devayānī Dialogue and the Curse on Vidyā
इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें शकुन्तलोपाख्यानविषयक इकद्तत्तवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti prakāraḥ śrīmahābhārate ādiparvake antargata-sambhavaparvaṇi śakuntalopākhyāna-viṣayaka ekasaptatitamo 'dhyāyaḥ pūrṇaḥ
Sa ganitong paraan nagtatapos ang ikapitumpu’t dalawang kabanata ng Sambhava Parva sa loob ng Ādi Parva ng Śrī Mahābhārata, na nakatuon sa salaysay tungkol kay Śakuntalā. Ang pangwakas na pahayag na ito ang tanda ng pagwawakas ng isang yunit ng kuwento, at hudyat ng paglipat mula sa mga aral ng dharma at pinagmulan ng angkan na inihayag sa kasaysayan ni Śakuntalā tungo sa mas malawak na paglaladlad ng tadhana ng dinastiya.
कण्व उवाच
As a colophon, the verse primarily teaches attentiveness to textual structure: it closes the Śakuntalā episode within the genealogy-focused Sambhava Parva, reminding readers that personal conduct and family origins are foundational to the larger dharmic and historical arc of the Mahābhārata.
The narrative action pauses: this line formally announces that the chapter centered on the Śakuntalā episode has concluded within Ādi Parva’s Sambhava Parva, preparing the text to move on to the next section.