Shloka 3
कच-देवयानी संवादः
Kaca–Devayānī Dialogue and the Curse on Vidyā
Devanagari script
अभिवाद्य ततः सा त॑ प्राक्रीडदृषिसंनिधौ । अपोवाह च वासो<स्या मारुत: शशिसंनिभम्,उस समय महर्षिको प्रणाम करके वह अप्सरा उनके समीपवर्ती स्थानमें ही भाँति- भाँतिकी क्रीड़ाएँ करने लगी। इतनेमें ही वायुने मेनकाका चन्द्रमाके समान उज्ज्वल वस्त्र उसके शरीरसे हटा दिया
Translation
Pagpupugay niya sa rishi, nagsimula siyang maglaro-laro sa malapit. At noon din, tinangay ni Marut ang kanyang kasuotang kuminang na parang buwan, at naalis iyon sa kanyang katawan.
Word by Word
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
Karma
TypeVerb
Rootअभि-√वद्
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormFeminine, Nominative, Singular
तंhim
तं:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राक्रीडत्played, sported
प्राक्रीडत्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-√क्रीड्
Formलङ् (Imperfect), Past, 3rd, Singular, परस्मैपद
ऋषि-संनिधौin the presence/nearby of the sage
ऋषि-संनिधौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋषि + संनिधि
FormMasculine, Locative, Singular
अपोवाहcarried away, removed
अपोवाह:
Karta
TypeVerb
Rootअप-√वह्
Formलिट् (Perfect), Past (perfect), 3rd, Singular, परस्मैपद
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वासःgarment, cloth
वासः:
Karma
TypeNoun
Rootवासस्
FormNeuter, Accusative, Singular
अस्याःof her
अस्याः:
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
FormFeminine, Genitive, Singular
मारुतःthe wind
मारुतः:
Karta
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Nominative, Singular
शशि-संनिभम्moon-like, resembling the moon
शशि-संनिभम्:
TypeAdjective
Rootशशि + संनिभ
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
कण्व उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes