Shloka 18
अग्निशाप-प्रसंगः
Agni’s Curse and the Restoration of Ritual Order
श्रुत्वा तु तद् वचस्तेषामग्निमाहूय विश्वकृत्,देवताओं तथा ऋषियोंकी बात सुनकर विश्वविधाता ब्रह्माजीने प्राणियोंको उत्पन्न करनेवाले अविनाशी अग्निको बुलाकर मधुर वाणीमें कहा--'हुताशन! यहाँ समस्त लोकोंके स्रष्टा और संहारक तुम्हीं हो, तुम्हीं तीनों लोकोंको धारण करनेवाले हो, सम्पूर्ण क्रियाओंके प्रवर्तक भी तुम्हीं हो। अतः लोकेश्वर! तुम ऐसा करो जिससे अग्निहोत्र आदि क्रियाओंका लोप न हो। तुम सबके स्वामी होकर भी इस प्रकार मूढ़ (मोहग्रस्त) कैसे हो गये? तुम संसारमें सदा पवित्र हो, समस्त प्राणियोंकी गति भी तुम्हीं हो
śrutvā tu tad vacas teṣām agnim āhūya viśvakṛt | hutaśana! iha samasta-lokānāṁ sraṣṭā saṁhārakaś ca tvam eva, tvam eva trīṇi lokān dhārayasi, sarva-kriyāṇāṁ pravartakaś ca tvam | ataḥ lokeśvara! tvaṁ tathā kuru yena agnihotrādi-kriyāṇāṁ lopo na bhavet | tvaṁ sarvasya svāmī san api katham evaṁ mūḍho (mohagrastaḥ) abhavaḥ? tvaṁ loke sadā pavitraḥ, sarva-prāṇināṁ gatiś ca tvam eva |
Nang marinig ang mga salita ng mga diyos at ng mga rishi, tinawag ng Lumikha ng sansinukob si Agni—ang di-nasisira, pinagmumulan ng mga nilalang—at nagsalita sa banayad na tinig: “O Hutaśana! Dito, ikaw lamang ang tagapaglikha at tagapagwasak ng lahat ng daigdig; ikaw ang sumasandig at nagtataguyod sa tatlong daigdig, at ikaw ang nagpapasimula sa lahat ng ritwal at gawain. Kaya, O Panginoon ng daigdig, kumilos ka upang ang mga handog—mula sa Agnihotra—ay hindi magunaw. Bagaman ikaw ang panginoon ng lahat, paanong naging ganito ang iyong pagkalito? Sa mundo, ikaw ay laging dalisay, at ikaw ang kanlungan at huling hantungan ng lahat ng may buhay.”
शौनक उवाच
Educational Q&A
Cosmic order (dharma) is sustained through rightly performed rites and responsibilities. Even a powerful agent like Agni must act without delusion so that essential sacrificial duties (e.g., Agnihotra) do not lapse, preserving the moral and ritual fabric of the worlds.
After hearing the concerns of the gods and seers, Brahmā calls Agni and admonishes him: Agni is central to sustaining the three worlds and to enabling ritual action, so he must ensure that sacrificial practices do not disappear and must abandon any bewilderment that has led to neglect.