Shloka 19
Tapovana-praveśaḥ — The King’s Entry into the Sacred Grove and Vision of the Āśrama
ईजिरे च महायज्ञैः क्षत्रिया बहुदक्षिणै: । साज़्रोपनिषदान वेदान् विप्राश्नाधीयते तदा,क्षत्रियलोग बहुत-सी दक्षिणावाले बड़े-बड़े यज्ञोंद्वारा यजन करते थे। ब्राह्मण अंगों और उपनिषदोंसहित सम्पूर्ण वेदोंका अध्ययन करते थे
ījire ca mahāyajñaiḥ kṣatriyā bahudakṣiṇaiḥ | sāṅgopaniṣadān vedān viprāś cādhīyate tadā ||
Wika ni Vaiśampāyana: Sa mga araw na iyon, ang mga kṣatriya ay nagsasagawa ng mga dakilang handog, sagana sa mga kaloob at bayad para sa mga pari; at ang mga brāhmaṇa naman ay nag-aaral ng mga Veda nang buo—kalakip ang mga pantulong na sangay at ang mga Upaniṣad. Kaya’t ang lipunan ay umusad sa kaayusan: ang mga pinuno’y nagtataguyod ng tungkuling-bayan sa pamamagitan ng mapagbigay na pagtatangkilik sa ritwal, at ang mga pari at guro’y nag-iingat ng pagkatuto at banal na kaalaman sa masusing pag-aaral.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic social balance: rulers support public religion and welfare through grand sacrifices and generous giving, while learned brāhmaṇas preserve and transmit sacred knowledge through disciplined Vedic study (including Vedāṅgas and Upaniṣads).
Vaiśampāyana describes the prevailing conduct of society at that time: kṣatriyas are engaged in major sacrificial rites with ample dakṣiṇā, and brāhmaṇas are devoted to studying and reciting the full Vedic corpus along with its auxiliary sciences and Upaniṣadic teachings.