Shloka 53
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
शुक्रप्रस्थापने काल॑ महिष्या: प्रसमीक्ष्य वै अभिमन्त्रयाथ तच्छुक्रमारात् तिष्ठन्तमाशुगम्
Śukraprasthāpane kālaṁ mahiṣyāḥ prasamīkṣya vai, abhimantrayātha tac chukram ārāt tiṣṭhantam āśugam śyenam; tad-anantaraṁ rājā Vasu dharma-artha-sūkṣma-tattva-jñaḥ svavimāna-samīpe niṣaṇṇam āśugāmiṇaṁ śyenam upagamya uvāca—“Saumya, mama priyaṁ kartum idaṁ vīryaṁ gṛhaṁ naya; mahārāṇī Girikāṁ ca śīghraṁ dehi, adyaiva hy asyā ṛtu-kālaḥ.” Sa śyenaḥ tad vīryaṁ gṛhītvā mahā-vegena tatraiva tato ’patat.
Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang makita ng hari na dumating na ang reyna sa angkop na panahon ng paglilihi, ipinabasbas niya ang kanyang binhi sa pamamagitan ng mga mantrang nagdudulot ng supling. Si Haring Vasu, na nakaaalam ng maseselang simulain ng dharma at artha, ay lumapit sa isang matuling lawin na nasa tabi ng kanyang sasakyang panghimpapawid at nagsabi: “Mabait na isa, upang gawin ang ikalulugod ko, dalhin mo ang binhing ito sa aking tahanan at agad ibigay kay Reyna Girikā, sapagkat ngayon ang kanyang panahon ng pagkamayabong.” Kinuha ng lawin ang binhi at kaagad lumipad nang ubod-bilis.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the king’s concern for rightful progeny within the bounds of dharma, showing how intention, proper timing (ṛtu-kāla), and ritual consecration are treated as ethically significant in royal household life.
King Vasu, seeing that Queen Girikā is in her fertile period, has his seed empowered with mantras and entrusts it to a swift hawk near his vimāna, instructing the bird to deliver it quickly to the queen.