Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
कुरूणां विग्रहे तस्मिन् समागच्छन् बहून् यथा । राज्ञां शतसहस्राणि योत्स्यमानानि संयुगे
kurūṇāṁ vigrahe tasmin samāgacchan bahūn yathā | rājñāṁ śata-sahasrāṇi yotsyamānāni saṁyuge ||
Wika ni Dāśa: Sa tunggaliang iyon na kinasasangkutan ng mga Kuru, nagtipon—gaya ng maiisip—ang di-mabilang na mga hukbo: daan-daang libong hari, pawang naglalayong makipaglaban sa digmaan. Ipinapakita ng talatang ito ang nakalululang lawak ng labanan at ipinahihiwatig ang bigat na moral ng isang tunggaliang humihila sa di-mabilang na mga pinuno tungo sa karahasan, at inihahanda ang pagbanggit sa mga pangunahing tauhang ang mga gawa ang magpapasulong sa epiko.
दाश उवाच
The verse emphasizes the immense magnitude of war: when rulers choose conflict, violence rapidly expands beyond individuals into a vast collective calamity. It implicitly warns that royal ambition and rivalry can draw innumerable lives into suffering, making the ethical burden of choosing war extraordinarily heavy.
The speaker describes how, in the Kuru conflict, vast numbers of kings gathered, ready to fight. This functions as a transition into identifying notable leaders among the multitude—those whose actions and character will shape the epic’s subsequent events.