Shloka 50
Aṃśāvataraṇa-kathana (Catalog of Divine/Asuric Portions in Human Births) — Chapter 61
ततोऊक्षैर्वज्चयित्वा च सौबलेन युधिष्ठिरम् । वन॑ प्रस्थापयामास सप्त वर्षाणि पजच च,तब उसने शकुनिकी सहायतासे कपटपूर्ण जुएके द्वारा युधिष्ठिरको ठग लिया और उन्हें बारह वर्षतक वनमें और तेरहवें वर्ष एक राष्ट्रमें अज्ञात-रूपसे वास करनेके लिये भेज दिया। इसके बाद चौदहवें वर्षमें पाण्डवोंने लौटकर अपना राज्य और धन माँगा
tato ’kṣair vañcayitvā ca saubalena yudhiṣṭhiram | vanaṁ prasthāpayāmāsa sapta varṣāṇi pañca ca ||
Wika ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, sa tulong ni Śakuni na mula sa angkan ni Subala, nalinlang si Yudhiṣṭhira sa pamamagitan ng sugal na dice. Nang siya’y madaya, ipinadala siya upang manirahan sa gubat sa loob ng labindalawang taon, at pagkaraan ay mamuhay nang isang taon na nakatago ang pagkakakilanlan. Ipinakikita ng pangyayaring ito kung paanong ang adharma—panlilinlang, pagmamanipula, at pagsasamantala sa kahinaan ng kapwa—ay kayang gumiba sa nararapat na kaayusan at itaboy ang matuwid sa pagkatapon, at sa huli’y magbukas ng daan sa paghingi ng katarungan at pagbabalik ng karapatan.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical collapse that occurs when deceit and exploitation replace fairness: adharma can temporarily triumph through manipulation (here, the rigged dice), but it creates a moral debt that later demands reckoning through the restoration of justice and rightful order.
Vaiśampāyana narrates that Yudhiṣṭhira is cheated in the dice game with Śakuni’s involvement, and as a consequence he is sent to the forest for twelve years (with the broader tradition also adding a thirteenth year of incognito living), which becomes the immediate cause for the later return and claim to the kingdom.