Shloka 2

Jaratkāru-nirukti and Parīkṣit’s forest encounter (जরত्कारुनिरुक्तिः—परिक्षिद्वनप्रसङ्गः)

Devanagari script

सौतिरुवाच तेषां तु भगवाउ्च्छेष: कद्रू त्यक्त्वा महायशा: । उग्र॑ तप: समातस्थे वायुभक्षो यतव्रत:,उग्रश्रवाजीने कहा--शौनक! उन नागोंमेंसे महा-यशस्वी भगवान्‌ शेषनागने कद्रूका साथ छोड़कर कठोर तपस्या प्रारम्भ की। वे केवल वायु पीकर रहते और संयमपूर्वक व्रतका पालन करते थे

Translation

Sinabi ni Sauti: Sa mga Nāga na iyon, ang dakilang at tanyag na Bhagavān na si Śeṣa ay iniwan si Kadrū at nagsimula ng mabagsik na pag-aayuno at pagninilay. Hangin lamang ang kanyang ikinabubuhay, at mahigpit niyang tinupad ang kanyang mga panata sa pagpipigil at disiplina.

Word by Word

सूतिःSauti (Ugraśravas), the narrator

उवाचsaid

तेषाम्of them

तुbut/indeed

भगवान्the blessed/lordly one

शेषःŚeṣa (the serpent)

कद्रूम्Kadrū

त्यक्त्वाhaving abandoned

महायशाःof great fame

उग्रम्severe

तपःausterity/penance

समातस्थेundertook/began

वायुभक्षःair-eating (living on air)

यतव्रतःone of restrained vows/observances

Speaker

शौनक उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes