Shloka 172
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
पुरा तक्षशिलासंस्थ॑ं निवृत्तमपराजितम् । सम्यग्विजयिन दृष्टवा समन्तान्मन्त्रिभिवृतम्,जनमेजय पहले तक्षशिला गये थे। वे वहाँ जाकर पूर्ण विजय पा चुके थे। उत्तंकने मन्त्रियोंसे घिरे हुए उत्तम विजयसे सम्पन्न राजा जनमेजयको देखकर पहले उन्हें न्यायपूर्वक जयसम्बन्धी आशीर्वाद दिया। तत्पश्चात् उचित समयपर उपयुक्त शब्दोंसे विभूषित वाणीद्वारा उनसे इस प्रकार कहा--
purā takṣaśilā-saṁsthaṁ nivṛttam aparājitam | samyag-vijayinaṁ dṛṣṭvā samantān mantribhir vṛtam, janamejayam ||
Noon, si Haring Janamejaya ay nagtungo sa Takṣaśilā at nagbalik na hindi natalo. Nakita ni Uttanka ang hari—ganap ang tagumpay—na napalilibutan ng mga ministro sa lahat ng panig. Una, ayon sa wastong kaugalian, naghandog siya ng mga basbas na kaugnay ng tagumpay; saka, sa angkop na sandali, nagsalita siya sa hari sa pamamagitan ng mga salitang pinili at marangal.
राम उवाच
Educational Q&A
Even in contexts of military or political success, dharma is expressed through restraint, propriety, and timely, well-chosen speech—victory is to be acknowledged with decorum and followed by counsel rather than arrogance.
After returning from Takṣaśilā undefeated, the speaker sees King Janamejaya, who is attended by ministers and marked as victorious. He first offers appropriate victory-blessings and then prepares to speak to the king in fitting, carefully worded language.