Shloka 19
तेन त्यक्तानसंत्याज्यानृषीनण्डगतान् वने
tena tyaktān asaṃtyājyān ṛṣīn aṇḍagatān vane | yadyapi mandapālena tyaktāḥ, tathāpi te tyājyā na āsan | ataḥ putraśokapīḍitā jaritāne khāṇḍavavane svaputrān na jahau | sā snehavihvalā svavṛttyā tān navajātān śiśūn bharayām āsa ||
Ang mga pantas na iyon, bagaman iniwan ni Mandapāla habang nasa loob pa ng mga itlog sa gubat, ay hindi tunay na karapat-dapat iwan. Kaya si Jaritā, pinahihirapan ng dalamhati para sa kanyang mga anak, ay hindi iniwan ang kanyang mga anak na lalaki sa gubat ng Khāṇḍava. Nalulunod sa pag-ibig ng isang ina, patuloy niyang inalagaan at pinalaki ang mga bagong pisa na sisiw sa sarili niyang paraan.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores dharma as responsibility toward dependents: even if someone abandons the vulnerable, they are not thereby rendered ‘abandonable.’ Compassion and parental duty require protection and sustained care, especially for those unable to protect themselves.
Vaiśaṃpāyana narrates that Mandapāla had left his offspring while they were still in eggs in the forest. Jaritā, distressed for her children, refuses to leave them in the Khāṇḍava forest and continues to nourish and raise the newborn chicks through her own efforts.