Shloka 71
Jarītā–Śārṅgā-saṃvāda: Ākhu-haraṇa and the Approach of Agni (आखुहरणं अग्न्यागमनश्च)
एतच्छुत्वा हुतवहाद् भगवान् सर्वलोककृत्,अग्निदेवकी यह बात सुनकर सम्पूर्ण जगतके स्रष्टा भगवान् ब्रह्माजी हव्यवाहन अग्निसे हँसते हुए-से इस प्रकार बोले--“महाभाग! तुमने बारह वर्षोतक वसुधाराकी आहुतिके रूपमें प्राप्त हुई घृतधाराका उपभोग किया है। इसीलिये तुम्हें ग्लानि प्राप्त हुई है। हव्यवाहन! तेजसे हीन होनेके कारण तुम्हें सहसा अपने मनमें ग्लानि नहीं आने देनी चाहिये। वहने! तुम फिर पूर्ववत् स्वस्थ हो जाओगे। मैं समय पाकर तुम्हारी अरुचि नष्ट कर दूँगा
etac chrutvā hutavahād bhagavān sarvalokakṛt brahmā havyavāhanam agnim hasann iva idam abravīt— “mahābhāga! tvayā dvādaśa-varṣāṇi vasudhārāyā āhutirūpeṇa prāptā ghṛtadhārā bhuktā; tasmāt te glānir jāyate. havyavāhana! tejasā hīnasya sahasā manasi glānim ānetuṃ na yuktam. vahne! tvaṃ punaḥ pūrvavat svastho bhaviṣyasi. ahaṃ kālaṃ prāpya tava aruciṃ nāśayiṣyāmi.”
Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang marinig ito, ang pinagpalang si Brahmā, lumikha ng lahat ng daigdig, ay nagsalita kay Agni, tagapagdala ng mga handog, na wari’y may ngiti: “Mapalad na nilalang, sa loob ng labindalawang taon ay kinain mo ang mga agos ng ghee na dumarating sa iyo bilang handog sa ritong Vasudhārā; kaya sumapit sa iyo ang pagkapagod na ito. O Havyavāhana, yamang humina ang iyong ningning, huwag mong hayaang biglang manaig sa isip ang panghihina ng loob. O Vahni, gagaling kang muli gaya ng dati. Sa tamang panahon, aalisin ko ang iyong pagkasuklam.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even a powerful being can experience fatigue when its natural vigor is diminished; one should not surrender to sudden dejection. With right timing and guidance, imbalance (aversion, weakness) can be removed and one can return to one’s proper function.
Brahmā addresses Agni, explaining that Agni’s weariness and aversion arise from long consumption of ghee offered in the Vasudhārā rite. Brahmā reassures him that he will recover and promises to eliminate the aversion at the appropriate time.