Shloka 226
Jarītā–Śārṅgā-saṃvāda: Ākhu-haraṇa and the Approach of Agni (आखुहरणं अग्न्यागमनश्च)
सत्र॑ समापयामास ऋत्विग्भिरपरै: सह । दीर्घकालतक आहुति देते-देते वे सभी खिन्न हो गये थे। इसलिये राजाको छोड़कर चले गये। तब राजाने उन ऋत्विजोंको पुनः यज्ञके लिये प्रेरित किया। परंतु जिनके नेत्र दुखने लगे थे, वे ऋत्विज उनके यज्ञमें नहीं आये। तब राजाने उनकी अनुमति लेकर दूसरे ब्राह्गोंको ऋत्विज बनाया और उन्हींके साथ अपने चालू किये हुए यज्ञको पूरा किया
satraṃ samāpayāmāsa ṛtvigbhir aparaiḥ saha | dīrghakālatakā āhutīḥ dadatāṃ dadatāṃ te sarve khinnā abhavan | tasmāt rājānaṃ tyaktvā jagmuḥ | tataḥ rājā tān ṛtvijaḥ punar yajñāya prārayat | kintu yeṣāṃ netrāṇi duḥkhitāni (duḥkham āpannāni) āsan te tasya yajñe nāgacchan | atha rājā teṣāṃ anumatiṃ gṛhītvā anyān brāhmaṇān ṛtvijaḥ kṛtvā taiḥ saha pravṛttaṃ yajñaṃ samāpayāmāsa ||
Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Tinapos ng hari ang kaniyang mahabang handog na pagtitipon (satra) kasama ang iba pang mga paring tagapagpatupad (ṛtvij). Sa loob ng mahabang panahon ay walang patid silang naghahandog ng mga alay (āhuti), at napagod silang lahat; kaya iniwan nila ang hari at umalis. Muling hinimok ng hari ang mga paring iyon na ipagpatuloy ang sakripisyo, ngunit yaong sumasakit na ang mga mata ay hindi na bumalik sa kaniyang ritwal. Sa kanilang pahintulot, nagtalaga ang hari ng ibang mga Brahmana bilang mga pari, at kasama nila ay tinapos niya ang sakripisyong nasimulan na.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ritual commitment should be upheld without violating ethical norms: when officiants are genuinely unable to continue, the rite may proceed through proper consent and qualified substitution rather than pressure or impropriety.
During a long sacrificial session, the priests become exhausted and leave. The king tries to bring them back, but some cannot return due to eye pain. With their permission, he appoints other Brahmin priests and completes the ongoing sacrifice.